Vì sao dễ cảm khi trời lạnh

Ai cũng để ý thấy mùa lạnh nhiều người cảm hơn. Nhưng lý do không hẳn như nhiều người nghĩ.

Cảm là do virus

Bản thân nhiệt độ lạnh không trực tiếp tạo ra virus.

Nhưng thời tiết lạnh tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan theo nhiều cách.

Bốn lý do chính

1. Mọi người ở trong nhà nhiều hơn

• Phòng kín, đông người, ít thông gió.
• Khoảng cách gần nhau hơn.
• Virus dễ lây hơn trong không gian kín.

Đây có lẽ là lý do quan trọng nhất.

2. Không khí khô

• Mùa lạnh và hanh làm niêm mạc mũi họng khô.
• Niêm mạc khô thì lớp bảo vệ tự nhiên hoạt động kém hơn.
• Máy sưởi, điều hoà làm không khí khô thêm.
• Virus cũng tồn tại lâu hơn trong không khí khô.

3. Niêm mạc mũi phản ứng với lạnh

• Khi hít không khí lạnh, mạch máu niêm mạc mũi co lại.
• Lưu lượng máu giảm có thể làm khả năng bảo vệ tại chỗ kém đi.

4. Sinh hoạt thay đổi

• Ít ra ngoài, ít vận động.
• Ngủ ít hơn vào dịp cuối năm bận rộn.
• Ăn uống thất thường.
• Căng thẳng dịp lễ Tết.

Cách virus lây

Qua tay — đường chính

• Người bệnh ho, hắt hơi, xì mũi rồi chạm vào đồ vật.
• Virus tồn tại trên bề mặt một thời gian.
• Người khác chạm vào rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

Đây là lý do rửa tay là biện pháp hiệu quả nhất.

Qua giọt bắn

• Khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện gần.
• Đặc biệt trong phòng kín, đông người.

Các biện pháp phòng thực sự hiệu quả

Rửa tay — quan trọng nhất

• Rửa bằng xà phòng, đủ thời gian.
• Rửa trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh.
• Rửa sau khi về nhà, sau khi đi phương tiện công cộng.
• Rửa sau khi ho, hắt hơi, xì mũi.
• Dùng dung dịch sát khuẩn tay khi không có nước.

Không đưa tay lên mặt

Thói quen dụi mắt, ngoáy mũi, chống cằm là đường lây rất phổ biến.

Thông gió

• Mở cửa vài phút mỗi vài giờ để thay không khí.
• Không cần mở lâu tới mức phòng lạnh hẳn.
• Đặc biệt quan trọng ở phòng đông người.

Giữ ẩm không khí

• Đặt chậu nước trong phòng dùng máy sưởi hoặc điều hoà.
• Máy tạo ẩm nếu có — nhớ vệ sinh thường xuyên.
• Phơi khăn ẩm trong phòng.

Giữ ẩm niêm mạc

• Uống đủ nước.
• Nhỏ hoặc xịt nước muối sinh lý.
• Rửa mũi sau khi đi ngoài đường về.

Giữ ấm hợp lý

• Mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày.
• Che cổ, che ngực, che tai.
• Không để ra mồ hôi rồi ngấm lạnh.
• Thay ngay quần áo ướt.

Nền tảng

• Ngủ đủ.
• Ăn đủ chất, nhiều rau xanh trái cây.
• Vận động đều đặn.
• Không hút thuốc.
• Giảm căng thẳng.

Tiêm phòng cúm

Nên hỏi bác sĩ về việc tiêm phòng cúm — đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.

Lưu ý: tiêm phòng cúm không phòng được cảm lạnh thông thường — hai thứ này do các virus khác nhau gây ra.

Những cách ít tác dụng

• Mặc thật nhiều áo nhưng không che cổ và không giữ chân ấm.
• Uống rượu cho ấm — rượu làm giãn mạch, thực ra mất nhiệt nhanh hơn.
• Đóng kín phòng hoàn toàn không thông gió.
• Uống các loại thuốc bổ không rõ tác dụng.
• Tránh hoàn toàn không ra ngoài — vận động ngoài trời vẫn có ích nếu mặc đủ ấm.

Nếu trong nhà có người bị cảm

• Người bệnh đeo khẩu trang.
• Ngủ riêng nếu được.
• Không dùng chung cốc, khăn, gối.
• Lau tay nắm cửa, điều khiển, công tắc.
• Thông gió phòng.
• Rửa tay thường xuyên cho cả nhà.
• Hạn chế tiếp xúc gần với trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Ở trẻ em

Trẻ nhỏ đi học có thể mắc cảm nhiều lần trong năm — đây là điều bình thường.

• Dạy trẻ rửa tay đúng cách.
• Dạy trẻ che miệng bằng khuỷu tay khi ho.
• Không dùng chung cốc, đồ ăn.
• Cho trẻ nghỉ học khi đang sốt và mệt.
• Giữ ấm nhưng không ủ quá kín — trẻ ra mồ hôi rồi ngấm lạnh còn dễ ốm hơn.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Lạnh không trực tiếp gây cảm — nhưng ở trong nhà nhiều và không khí khô tạo điều kiện cho virus.
2. Rửa tay là biện pháp phòng hiệu quả nhất — virus chủ yếu lây qua tay.
3. Thông gió vài phút mỗi vài giờ quan trọng hơn việc đóng kín phòng cho ấm.

Câu hỏi thường gặp