Cảm lạnh diễn biến thế nào: bảy ngày và các mốc

Cảm lạnh là bệnh ai cũng mắc vài lần mỗi năm. Biết trước diễn biến giúp không sốt ruột và không uống thuốc bừa.

Diễn biến thường gặp

Một tới hai ngày đầu

• Rát họng, ngứa họng.
• Hắt hơi.
• Cảm giác uể oải, ớn lạnh.
• Chảy mũi trong.

Ngày thứ hai tới ba — thường nặng nhất

• Nghẹt mũi nhiều.
• Chảy mũi nhiều.
• Đau họng.
• Ho bắt đầu.
• Có thể sốt nhẹ.
• Đau đầu, mỏi người.

Ngày thứ tư tới bảy

• Triệu chứng đỡ dần.
• Dịch mũi đặc hơn, có thể chuyển vàng hoặc xanh — đây là bình thường.
• Ho còn nhưng ít dần.
• Đỡ mệt.

Sau một tuần

• Phần lớn triệu chứng đã hết.
• Nhưng ho có thể kéo dài thêm vài tuần — đây cũng là bình thường.

Về màu dịch mũi

Đây là hiểu lầm phổ biến nhất.

Nhiều người thấy dịch mũi chuyển vàng hoặc xanh là nghĩ ngay tới nhiễm khuẩn và muốn uống kháng sinh.

Thực ra dịch mũi đổi màu là diễn biến bình thường — do các tế bào miễn dịch làm việc.

Điều đáng chú ý hơn

• Kéo dài bao lâu.
• Có đỡ rồi xấu đi trở lại không.
• Có sốt cao không.
• Có đau vùng mặt không.

Vì sao kháng sinh không giúp gì

• Cảm lạnh do virus — kháng sinh chỉ tác dụng với vi khuẩn.
• Uống kháng sinh không làm cảm nhanh khỏi hơn.
• Có tác dụng phụ — tiêu chảy, dị ứng.
• Góp phần làm vi khuẩn kháng thuốc.
• Uống vài ngày rồi bỏ còn tệ hơn.

Nếu bác sĩ kê kháng sinh thì có lý do cụ thể — và khi đó phải uống đủ liều, đủ ngày.

Những gì thực sự giúp

Nghỉ ngơi

Đơn giản nhưng bị xem nhẹ nhất.

• Ngủ đủ.
• Nghỉ làm, nghỉ học nếu có thể — vừa để hồi phục vừa tránh lây.
• Không tập nặng.

Uống nhiều nước

• Nước ấm dễ chịu hơn.
• Giúp dịch mũi loãng hơn, dễ thoát hơn.
• Nước chanh mật ong ấm — không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.
• Súp, cháo nóng.

Rửa mũi bằng nước muối

An toàn và hiệu quả — làm được nhiều lần trong ngày.

Súc miệng nước muối ấm

Làm dịu họng.

Giữ ẩm không khí

Đặt chậu nước trong phòng, nhất là khi ngủ điều hoà hoặc dùng máy sưởi.

Nằm gối cao

Giảm nghẹt mũi về đêm rõ rệt.

Xông hơi ấm

Hơi nước từ bát nước nóng hoặc khi tắm nước ấm. Cẩn thận bỏng, đặc biệt với trẻ.

Về thuốc

• Hỏi dược sĩ về loại phù hợp — mô tả rõ triệu chứng.
• Đọc kỹ thành phần — nhiều thuốc cảm cúm đã chứa sẵn thuốc hạ sốt.
• Không uống chồng thuốc hạ sốt.
• Nói rõ nếu có bệnh nền, đang mang thai, hoặc đang dùng thuốc khác.
• Không tự dùng thuốc xịt co mạch dài ngày.
• Không tự dùng thuốc cảm cúm của người lớn cho trẻ.

Khi nào cần đi khám

Nên đi khám nếu

• Kéo dài quá mười ngày không đỡ.
• Đang đỡ rồi xấu đi trở lại — dấu hiệu đáng chú ý.
• Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
• Đau nặng vùng trán, gò má.
• Đau tai.
• Đau họng rất nhiều, nuốt khó.
• Ho kéo dài quá ba tuần.
• Người có bệnh nền, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.

Đi ngay nếu

• Khó thở, thở nhanh.
• Đau ngực.
• Môi tím.
• Lú lẫn, li bì.
• Cứng gáy kèm sốt cao.
• Không nuốt nổi nước bọt.
• Trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú.

Phân biệt với cúm

Cảm lạnh

• Khởi phát từ từ.
• Chủ yếu ở mũi họng.
• Sốt nhẹ hoặc không sốt.
• Vẫn sinh hoạt được.

Cúm

• Khởi phát đột ngột.
• Sốt cao, rét run.
• Đau nhức người nhiều, mệt lả.
• Đau đầu nhiều.
• Nằm bẹp, không làm gì được.

Cúm nặng hơn và có thể gây biến chứng — nên đi khám sớm nếu thuộc nhóm nguy cơ cao: trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền.

Phòng lây cho người khác

• Rửa tay thường xuyên.
• Che miệng mũi khi ho, hắt hơi — dùng khuỷu tay hoặc khăn giấy.
• Bỏ khăn giấy ngay sau khi dùng.
• Đeo khẩu trang khi ở gần người khác.
• Không dùng chung cốc, khăn.
• Nghỉ ở nhà trong những ngày đầu.
• Lau tay nắm cửa, điều khiển, điện thoại.
• Tránh tiếp xúc gần với trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền.

Những cách không có ích

• Uống kháng sinh.
• Xông quá nhiều lần trong ngày.
• Nhỏ các dung dịch tự chế vào mũi.
• Kiêng tắm hoàn toàn — tắm nước ấm nhanh trong phòng kín gió vẫn được và giúp dễ chịu.
• Ủ quá kín khi đang sốt.
• Uống rượu cho "ra mồ hôi".

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Cảm lạnh nặng nhất ngày thứ hai tới ba rồi đỡ dần — biết trước để không sốt ruột.
2. Dịch mũi vàng xanh là bình thường, không phải dấu hiệu cần kháng sinh.
3. Quá mười ngày không đỡ, hoặc đỡ rồi xấu lại — đi khám.

Câu hỏi thường gặp