Ba tình trạng này có triệu chứng chồng lấn nhưng cách xử lý khác nhau.
Bảng so sánh nhanh
| Đặc điểm | Cảm lạnh | Cúm | Dị ứng |
|---|---|---|---|
| Khởi phát | Từ từ | Đột ngột | Nhanh khi gặp tác nhân |
| Sốt | Nhẹ hoặc không | Cao, rét run | Không sốt |
| Đau nhức người | Nhẹ | Nhiều, mệt lả | Không |
| Ngứa mũi mắt | Ít | Ít | Nổi bật |
| Hắt hơi | Có | Ít | Từng tràng dài |
| Nước mũi | Trong rồi đặc dần | Có thể có | Trong, chảy nhiều |
| Thời gian | Khoảng một tuần | Một tới hai tuần | Kéo dài theo tác nhân |
| Tái phát | Vài lần một năm | Theo mùa dịch | Theo hoàn cảnh nhất định |
Cảm lạnh
Đặc điểm
- Bắt đầu từ từ — rát họng rồi mới tới các triệu chứng khác.
- Chủ yếu ở mũi họng.
- Sốt nhẹ hoặc không sốt.
- Mệt vừa phải, vẫn sinh hoạt được.
- Nặng nhất ngày thứ hai tới ba rồi đỡ dần.
- Khỏi trong khoảng một tuần, ho có thể kéo dài thêm.
Cúm
Đặc điểm nhận biết
- Khởi phát rất đột ngột — nhiều người nhớ được chính xác giờ bắt đầu thấy khác.
- Sốt cao, rét run.
- Đau nhức toàn thân, đau cơ nhiều.
- Mệt lả tới mức nằm bẹp, không làm gì được.
- Đau đầu nhiều.
- Đau rát họng, ho khan.
- Có thể kèm buồn nôn, tiêu chảy — nhất là ở trẻ.
- Mệt có thể kéo dài nhiều tuần sau khi hết sốt.
Ai cần đi khám sớm
- Trẻ nhỏ.
- Người cao tuổi.
- Phụ nữ mang thai.
- Người có bệnh nền — tim, phổi, thận, đái tháo đường.
- Người béo phì.
- Người dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Nhóm này có nguy cơ biến chứng cao hơn.
Dấu hiệu cúm nặng — đi khám ngay
- Khó thở, thở nhanh.
- Đau ngực.
- Môi tím.
- Lú lẫn, li bì.
- Không uống được nước, có dấu hiệu mất nước.
- Sốt cao kéo dài không đáp ứng thuốc.
- Đang đỡ rồi sốt lại và nặng hơn.
- Trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bỏ bú.
Phòng cúm
- Tiêm phòng cúm theo khuyến cáo — hỏi bác sĩ, đặc biệt nếu thuộc nhóm nguy cơ.
- Rửa tay thường xuyên.
- Đeo khẩu trang ở nơi đông người trong mùa dịch.
- Tránh tiếp xúc gần với người đang bệnh.
- Nghỉ ở nhà khi đang bệnh.
Viêm mũi dị ứng
Đặc điểm nhận biết
- Ngứa mũi, ngứa mắt, ngứa họng, ngứa tai — đây là điểm nổi bật nhất.
- Hắt hơi từng tràng dài.
- Nước mũi trong, chảy nhiều.
- Nghẹt mũi.
- Không sốt.
- Mắt đỏ, chảy nước mắt.
- Quầng thâm dưới mắt.
Đặc điểm quan trọng nhất: xuất hiện theo hoàn cảnh
- Sáng vừa ngủ dậy.
- Khi quét nhà, dọn tủ.
- Khi tới một nơi nhất định.
- Khi gần thú nuôi.
- Theo mùa.
- Khi thay đổi thời tiết.
- Đỡ khi rời khỏi nơi đó.
Cách xử lý khác hẳn
- Giảm tiếp xúc với tác nhân — giặt ga gối nước nóng, hút bụi, xử lý phòng ngủ.
- Rửa mũi bằng nước muối.
- Rửa mũi và tắm gội sau khi đi ngoài đường về.
- Hỏi bác sĩ về thuốc phù hợp.
- Đây là tình trạng cần kiểm soát lâu dài, không phải chữa một đợt.
Có thể bị nhiều thứ cùng lúc
Hoàn toàn có thể vừa cảm vừa dị ứng.
- Người có viêm mũi dị ứng thường nặng hơn khi mắc cảm.
- Dị ứng không được kiểm soát cũng làm dễ viêm xoang hơn.
- Nếu triệu chứng kéo dài và khó phân biệt — nên đi khám.
Ghi nhật ký để phân biệt
Nếu hay bị và không rõ là gì, ghi lại trong vài tuần:
- Triệu chứng xuất hiện khi nào.
- Ở đâu, đang làm gì.
- Có sốt không.
- Có ngứa mũi ngứa mắt không.
- Kéo dài bao lâu.
- Có đỡ khi rời khỏi nơi đó không.
- Có ai xung quanh cùng bị không.
- Thời tiết hôm đó.
Sau vài tuần thường thấy quy luật rõ ràng — và đây là thông tin hữu ích nhất khi đi khám.
Điểm chung: đều không cần kháng sinh
Cả ba tình trạng này đều không phải do vi khuẩn.
Kháng sinh chỉ được dùng khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn kèm theo.
Khi nào cần đi khám
- Kéo dài quá mười ngày không đỡ.
- Đang đỡ rồi xấu đi trở lại.
- Sốt cao, sốt kéo dài.
- Khó thở, đau ngực.
- Đau vùng mặt nhiều, đau tai.
- Ho kéo dài quá ba tuần.
- Thuộc nhóm nguy cơ cao.
- Triệu chứng tái đi tái lại quanh năm — nên khám về dị ứng.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Cúm khởi phát đột ngột với sốt cao và mệt lả nằm bẹp — khác hẳn cảm lạnh khởi phát từ từ.
- Ngứa mũi ngứa mắt và hắt hơi từng tràng không sốt là gợi ý dị ứng.
- Cả ba đều không cần kháng sinh — trừ khi bác sĩ xác định có nhiễm khuẩn kèm theo.
Câu hỏi thường gặp
Cúm khác cảm lạnh ở điểm nào rõ nhất?
Cúm khởi phát đột ngột với sốt cao, đau nhức người nhiều và mệt lả tới mức nằm bẹp, còn cảm lạnh khởi phát từ từ và thường vẫn sinh hoạt được.
Dấu hiệu nào giúp nhận ra viêm mũi dị ứng?
Ngứa mũi, ngứa mắt, hắt hơi từng tràng, nước mũi trong, không sốt và tái đi tái lại theo hoàn cảnh nhất định.
Ai cần đi khám sớm khi nghi cúm?
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền nên đi khám sớm vì nguy cơ biến chứng cao hơn.
Có thể vừa cảm vừa dị ứng cùng lúc không?
Hoàn toàn có thể, và người có viêm mũi dị ứng cũng thường nặng hơn khi mắc cảm, nên cần được bác sĩ đánh giá nếu triệu chứng kéo dài.