Hay bị cảm nhiều lần trong năm: nên xem lại gì

"Tôi hay bị cảm lắm" là câu nhiều người nói. Trước khi tìm thuốc tăng đề kháng, có vài thứ nên xem lại trước.

Trước hết: bao nhiêu lần là nhiều

• Người lớn mắc cảm vài lần mỗi năm là bình thường.
• Trẻ nhỏ mới đi học có thể mắc nhiều hơn hẳn — đây là điều thường gặp và giảm dần khi lớn.
• Người làm việc với trẻ nhỏ, người tiếp xúc nhiều người cũng mắc nhiều hơn.

Nếu mỗi lần đều nhẹ và tự khỏi, thì thường không phải vấn đề về miễn dịch.

Bảy thứ nên xem lại

1. Giấc ngủ

Đây là yếu tố quan trọng nhất và hay bị bỏ qua nhất.

• Ngủ đủ giờ không.
• Chất lượng ngủ thế nào — có hay tỉnh giấc không.
• Có ngáy to, có ai nói là ngừng thở khi ngủ không.
• Sáng dậy có thấy đỡ mệt không.

Thiếu ngủ kéo dài ảnh hưởng rõ rệt tới khả năng chống nhiễm trùng.

2. Căng thẳng

• Áp lực công việc kéo dài.
• Lo lắng thường xuyên.
• Không có thời gian nghỉ.

3. Ăn uống

• Có ăn đủ bữa không.
• Có đủ rau xanh, trái cây không.
• Có ăn kiêng khắt khe không.
• Có sụt cân không.

4. Thói quen rửa tay

Virus chủ yếu lây qua tay.

• Có rửa tay trước khi ăn không.
• Có rửa tay sau khi về nhà không.
• Có hay đưa tay lên mặt, dụi mắt, ngoáy mũi không.

5. Môi trường sống và làm việc

• Phòng kín, đông người, ít thông gió.
• Điều hoà, máy sưởi làm không khí khô.
• Nhà ẩm mốc.
• Nhiều bụi.
• Có đặt chậu nước, có thông gió không.

6. Khói thuốc

Hút thuốc và hít khói thuốc thụ động đều làm đường hô hấp dễ nhiễm trùng hơn.

Đây là yếu tố có thể thay đổi được và tạo khác biệt rõ.

7. Vấn đề nền chưa được xử lý

• Viêm mũi dị ứng chưa điều trị — làm nghẹt mũi quanh năm, dễ viêm xoang.
• Lệch vách ngăn, polyp mũi.
• Trào ngược dạ dày — gây viêm họng mạn.
• Vấn đề răng miệng.
• Ở trẻ: VA quá phát — kèm ngủ ngáy, thở miệng.

Xử lý được vấn đề nền thường giảm hẳn số lần ốm.

Về thuốc tăng đề kháng

• Hỏi bác sĩ trước khi dùng — nhất là khi đã dùng nhiều loại mà không thấy khác.
• Không thay thế được giấc ngủ, ăn uống và vệ sinh tay.
• Cẩn thận với các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Kể với bác sĩ về tất cả những gì đang dùng.
• Bổ sung vi chất chỉ có ý nghĩa khi thực sự thiếu — nên được đánh giá thay vì tự uống.

Những gì thực sự tạo khác biệt

1. Ngủ đủ và ngủ đều giờ.
2. Rửa tay thường xuyên và không đưa tay lên mặt.
3. Bỏ thuốc lá, tránh khói thuốc.
4. Thông gió phòng, giữ ẩm không khí.
5. Ăn đủ chất, đủ bữa.
6. Vận động đều đặn.
7. Điều trị vấn đề nền như dị ứng.
8. Tiêm phòng cúm theo khuyến cáo.
9. Giảm căng thẳng.

Khi nào cần được bác sĩ đánh giá

Đây là phần quan trọng — không phải hay ốm nào cũng chỉ là do lối sống.

Nên đi khám nếu

• Mỗi đợt đều nặng, kéo dài.
• Phải dùng kháng sinh nhiều lần trong năm.
• Viêm phổi tái phát.
• Viêm xoang tái đi tái lại.
• Viêm tai giữa tái phát ở trẻ.
• Kèm sụt cân, mệt mỏi kéo dài.
• Vết thương lâu lành.
• Nhiễm nấm tái đi tái lại.
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Nổi hạch kéo dài.
• Trẻ chậm lớn kèm hay ốm.
• Đang dùng thuốc ức chế miễn dịch, corticoid kéo dài.
• Có bệnh nền như đái tháo đường.

Với trẻ đi học

Hay ốm trong năm đầu đi học là điều thường gặp.

• Trẻ tiếp xúc với nhiều virus mới.
• Sẽ giảm dần theo thời gian.
• Dạy trẻ rửa tay, che miệng khi ho.
• Cho trẻ ngủ đủ giấc.
• Ăn đủ chất.
• Tiêm chủng đầy đủ theo lịch.
• Không hút thuốc trong nhà.

Nhưng đi khám nếu

• Trẻ chậm lớn.
• Mỗi đợt đều nặng.
• Viêm phổi tái phát.
• Ngủ ngáy, thở miệng.
• Viêm tai giữa nhiều lần.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Xem lại giấc ngủ, rửa tay và môi trường trước khi tìm thuốc tăng đề kháng.
2. Điều trị vấn đề nền như viêm mũi dị ứng thường giảm hẳn số lần ốm.
3. Nếu mỗi đợt đều nặng, phải dùng kháng sinh nhiều lần, hoặc kèm sụt cân — cần đi khám.

Câu hỏi thường gặp