Mặc nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày

Giữ ấm nghe đơn giản nhưng nhiều người làm chưa đúng — và mặc quá dày đôi khi còn tệ hơn mặc mỏng.

Nguyên tắc: nhiều lớp mỏng

Vì sao hiệu quả hơn

• Không khí bị giữ lại giữa các lớp, đóng vai trò cách nhiệt.
• Cởi bớt được khi nóng, mặc thêm khi lạnh.
• Phù hợp với việc ra vào giữa trong nhà và ngoài trời.
• Tránh được ra mồ hôi rồi ngấm lạnh.

Ba lớp cơ bản

• Lớp trong — sát người, nên thấm hút mồ hôi tốt, không nên là loại giữ ẩm ướt sát da.
• Lớp giữa — giữ nhiệt, ví dụ áo len, áo nỉ.
• Lớp ngoài — chắn gió, chắn mưa.

Lớp chắn gió quan trọng hơn nhiều người nghĩ — gió lùa làm mất nhiệt nhanh hơn nhiều so với không khí tĩnh cùng nhiệt độ.

Sai lầm phổ biến nhất: ra mồ hôi rồi ngấm lạnh

Đây là vòng lặp hay gặp:

• Mặc thật dày để ra ngoài.
• Vận động hoặc vào nơi ấm thì ra mồ hôi.
• Không cởi bớt được vì chỉ có một lớp dày.
• Mồ hôi ngấm vào áo, rồi ra gió lạnh.
• Người lạnh nhanh hơn cả khi mặc mỏng.

Cách tránh

• Cởi bớt lớp khi thấy bắt đầu nóng — đừng chờ tới lúc ra mồ hôi.
• Thay ngay quần áo ướt mồ hôi.
• Mang theo áo khô khi đi tập, đi làm việc nặng.
• Không mặc đồ ẩm.

Các vùng cần giữ ấm nhất

Đầu và tai

• Mất nhiệt qua đầu khá đáng kể khi không che.
• Mũ len, mũ trùm tai.
• Tai lạnh gây đau và khó chịu rõ.

Cổ

• Khăn quàng là món hiệu quả nhất so với độ dày.
• Che được cả phần ngực trên.
• Chắn gió lùa vào trong áo.

Ngực và lưng

• Áo lót giữ nhiệt.
• Không để hở lưng khi cúi người.

Bàn tay

• Găng tay — quan trọng khi đi xe máy.
• Găng hở ngón ít tác dụng khi trời rất lạnh.

Bàn chân

• Chân lạnh làm cả người thấy lạnh.
• Tất dày, giày kín.
• Tất phải khô — tất ẩm làm chân lạnh nhanh hơn.
• Giày không quá chật — chật làm máu lưu thông kém, chân càng lạnh.

Với trẻ nhỏ

Nguyên tắc

Trẻ nhỏ thường được mặc quá dày — và điều này gây hại nhiều hơn lợi.

Cách kiểm tra trẻ có đủ ấm không

• Sờ vào gáy hoặc lưng trẻ — nếu ấm và khô là vừa.
• Nếu ẩm mồ hôi thì đang quá nóng — cởi bớt.
• Đừng sờ bàn tay bàn chân để đánh giá — tay chân trẻ thường mát hơn dù người vẫn ấm.

Lưu ý

• Mặc nhiều lớp mỏng để dễ điều chỉnh.
• Cởi bớt khi vào nhà, vào lớp, lên xe.
• Thay ngay khi trẻ ra mồ hôi.
• Đội mũ khi ra ngoài, bỏ mũ khi vào trong nhà.
• Trẻ sơ sinh: mặc hơn người lớn một lớp là đủ.
• Không quấn quá chặt, không đắp chăn dày lên mặt trẻ khi ngủ.
• Phòng ngủ ấm vừa, không quá nóng.

Với người cao tuổi

Nhóm này cần chú ý riêng.

• Khả năng cảm nhận nhiệt độ giảm — có thể lạnh mà không thấy lạnh.
• Khả năng sinh nhiệt kém hơn.
• Ít vận động nên ít sinh nhiệt.
• Một số thuốc ảnh hưởng tới điều hoà thân nhiệt.

Nên làm

• Giữ nhiệt độ phòng ổn định, không để quá lạnh.
• Mặc đủ ấm ngay cả khi ở trong nhà.
• Đi tất, đi dép trong nhà — nhưng dép phải chắc chắn, không trơn.
• Giữ ấm giường ngủ.
• Ăn uống đủ, uống nước ấm.
• Vận động nhẹ trong nhà.
• Người nhà kiểm tra xem cụ có đủ ấm không — đừng chỉ hỏi "có lạnh không".

Cẩn thận với thiết bị sưởi

• Không dùng than, củi sưởi trong phòng kín — nguy cơ ngạt khí rất nguy hiểm.
• Không để đèn sưởi quá gần da — người cao tuổi có thể bị bỏng mà không cảm nhận kịp.
• Túi chườm nóng phải bọc khăn, không áp trực tiếp lên da.
• Kiểm tra dây điện của thiết bị sưởi.

Khi đi xe máy

Gió khi chạy xe làm mất nhiệt rất nhanh.

• Lớp ngoài phải chắn gió — quan trọng hơn độ dày.
• Che kín cổ bằng khăn.
• Khẩu trang che mũi miệng — vừa ấm vừa chắn bụi.
• Găng tay đủ dày.
• Đội mũ bảo hiểm có kính chắn hoặc đeo kính.
• Không mặc áo mưa hở — gió lùa vào còn lạnh hơn.
• Tránh mặc quá cồng kềnh gây khó điều khiển xe.
• Đi chậm hơn khi trời lạnh và sương mù.

Khi vận động và tập thể dục

• Khởi động trong nhà trước khi ra ngoài.
• Mặc lớp trong thấm hút tốt.
• Cởi bớt lớp khi bắt đầu nóng.
• Mặc lại ngay sau khi dừng tập — đây là lúc dễ nhiễm lạnh nhất.
• Thay đồ khô ngay khi về.
• Không tắm ngay khi còn đang ra mồ hôi nhiều — nghỉ cho ráo rồi tắm nước ấm.

Trong nhà

• Không để nhiệt độ quá chênh lệch giữa các phòng.
• Đóng cửa phòng không dùng.
• Vẫn thông gió vài phút mỗi vài giờ — không đóng kín hoàn toàn.
• Đặt chậu nước khi dùng máy sưởi — không khí khô gây rát họng, chảy máu cam.
• Chèn khe cửa nếu gió lùa.
• Đi tất, mặc áo trong nhà thay vì tăng nhiệt độ quá cao.

Những cách không có ích

• Uống rượu cho ấm — rượu làm giãn mạch ngoài da, cảm giác ấm lên nhưng thực ra mất nhiệt nhanh hơn, và nguy hiểm khi ở ngoài trời lạnh.
• Mặc thật dày nhưng để hở cổ và chân.
• Đắp nhiều chăn khi đang sốt.
• Ủ kín trẻ tới mức ra mồ hôi.
• Đóng kín phòng hoàn toàn không thông gió.

Dấu hiệu bị lạnh quá mức cần chú ý

• Run cầm cập không dừng được.
• Tay chân tê, mất cảm giác.
• Da tái, môi tím.
• Nói lắp, lơ mơ, hành vi khác lạ.
• Ngược lại: ngừng run và thấy buồn ngủ khi đang rất lạnh là dấu hiệu nặng.

Đưa vào nơi ấm, thay đồ khô, ủ ấm và đi khám — đặc biệt với người cao tuổi và trẻ nhỏ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Mặc nhiều lớp mỏng và cởi bớt khi thấy nóng — ra mồ hôi rồi ngấm lạnh còn dễ ốm hơn.
2. Sờ gáy trẻ để kiểm tra, không sờ bàn tay bàn chân.
3. Không dùng than củi sưởi trong phòng kín — nguy cơ ngạt khí rất nguy hiểm.

Câu hỏi thường gặp