Mùa lạnh và hanh là lúc da khô nhất — ngứa, bong tróc, nứt nẻ.
Vì sao da khô vào mùa lạnh
- Độ ẩm không khí thấp.
- Máy sưởi và điều hoà làm không khí khô thêm.
- Tắm nước nóng lâu — mất lớp dầu bảo vệ tự nhiên.
- Gió lạnh làm mất nước qua da.
- Uống ít nước hơn vì không thấy khát.
- Mặc đồ len sát da gây kích ứng.
Mấu chốt: dưỡng ẩm ngay sau tắm
Đây là điểm quan trọng nhất mà nhiều người làm sai.
- Bôi khi da còn hơi ẩm, chưa khô hẳn — trong vài phút sau khi lau người.
- Lúc này dưỡng ẩm giữ nước lại trong da thay vì chỉ phủ lên da khô.
- Thấm khô nhẹ bằng khăn, không lau mạnh cho khô hẳn.
- Bôi toàn thân, chú ý cẳng chân, cánh tay, lưng — những vùng khô nhất.
Tắm đúng cách
- Nước ấm vừa, không nóng.
- Tắm nhanh — không ngâm lâu.
- Sữa tắm dịu nhẹ, hạn chế xà phòng có tính tẩy mạnh.
- Không chà xát mạnh, không dùng bông tắm cứng.
- Không tắm quá nhiều lần trong ngày.
- Thấm khô nhẹ nhàng.
- Bôi dưỡng ẩm ngay sau đó.
Chọn dưỡng ẩm
- Loại không mùi, dịu nhẹ.
- Da rất khô thì dùng loại đặc hơn.
- Bôi nhiều lần trong ngày nếu cần — không chỉ một lần sau tắm.
- Bôi lại sau khi rửa tay.
- Hỏi dược sĩ nếu da nhạy cảm hoặc có bệnh da.
- Thử một vùng nhỏ trước nếu dùng loại mới.
Ngứa da mùa lạnh
Rất thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi.
Đặc điểm
- Ngứa nhiều ở cẳng chân, lưng, cánh tay.
- Nặng hơn sau tắm nước nóng.
- Nặng hơn về đêm khi trong chăn ấm.
- Da căng, có vảy nhỏ, có thể nứt như da khô nứt nẻ.
Xử lý
- Dưỡng ẩm đều đặn — biện pháp quan trọng nhất.
- Tắm nước ấm vừa, nhanh.
- Chườm mát khi ngứa nhiều.
- Mặc đồ cotton mềm, không mặc len trực tiếp lên da.
- Cắt móng tay để đỡ làm xước khi gãi.
- Giữ ẩm không khí phòng.
- Uống đủ nước.
- Xả kỹ nước giặt trên quần áo.
Không nên
- Không tắm nước nóng để giảm ngứa — đỡ tức thì nhưng sau đó ngứa nặng hơn.
- Không tự mua thuốc bôi chứa corticoid.
- Không gãi mạnh.
- Không dùng cồn, dầu gió để giảm ngứa.
- Không tắm lá không rõ nguồn gốc.
Nứt gót chân
- Ngâm chân nước ấm vài phút.
- Lau khô kỹ, chú ý kẽ ngón.
- Bôi dưỡng ẩm loại đặc lên gót.
- Đi tất mềm khi ngủ để giữ ẩm.
- Không dùng dao lam cạo gót.
- Đi giày dép có đệm gót.
- Không đi chân đất trên nền cứng.
Với người đái tháo đường
Cần đặc biệt thận trọng.
- Kiểm tra bàn chân hằng ngày.
- Không tự cắt gọt chai chân, không tự xử lý vết nứt sâu.
- Đi khám ngay nếu nứt sâu, chảy máu, hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng.
- Không ngâm chân nước quá nóng — thử nhiệt độ bằng tay.
Nứt môi
- Bôi son dưỡng thường xuyên.
- Không liếm môi — làm khô nhanh hơn.
- Uống đủ nước.
- Không bóc da môi.
- Thở bằng mũi thay vì bằng miệng — xử lý nghẹt mũi nếu có.
- Đi khám nếu nứt khoé miệng kéo dài — có thể liên quan thiếu vi chất hoặc nhiễm nấm.
Nứt kẽ ngón tay
- Hay gặp ở người rửa tay nhiều, làm việc với nước và chất tẩy.
- Đeo găng khi rửa bát, giặt giũ.
- Lau khô tay kỹ sau khi rửa.
- Bôi dưỡng ẩm ngay sau mỗi lần rửa tay.
- Bôi dày trước khi ngủ, đi găng cotton mỏng.
Với trẻ nhỏ
- Da trẻ mỏng và mất nước nhanh hơn.
- Tắm nhanh bằng nước ấm vừa.
- Sữa tắm dịu nhẹ, không dùng xà phòng mạnh.
- Bôi dưỡng ẩm ngay sau tắm.
- Mặc đồ cotton mềm bên trong.
- Giữ ẩm phòng ngủ.
- Cắt móng tay để trẻ đỡ gãi xước.
- Đi khám nếu có mảng đỏ, tróc vảy, chảy dịch — có thể là chàm cần điều trị.
Với người cao tuổi
- Da mỏng hơn, ít dầu tự nhiên hơn — rất dễ khô và ngứa.
- Dưỡng ẩm hằng ngày, nhất là cẳng chân.
- Tắm ít lần hơn cũng được — lau người bằng khăn ấm giữa các lần tắm.
- Nước ấm vừa, không nóng.
- Người nhà giúp bôi dưỡng ẩm vùng lưng.
- Chú ý da vùng tì đè nếu nằm nhiều.
Khi nào cần đi khám da liễu
- Ngứa nhiều gây mất ngủ.
- Da đỏ, tróc vảy, chảy dịch.
- Có mụn nước, mụn mủ.
- Nứt sâu, chảy máu.
- Có dấu hiệu nhiễm trùng — sưng đỏ lan rộng, đau tăng, chảy mủ, sốt.
- Không đỡ dù đã dưỡng ẩm đều đặn.
- Ngứa toàn thân không có tổn thương da rõ — cần đánh giá nguyên nhân toàn thân.
- Người đái tháo đường có vết nứt ở chân.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Bôi dưỡng ẩm ngay khi da còn ẩm sau tắm — đây là mấu chốt.
- Tắm nước ấm vừa và nhanh — nước nóng làm da khô và ngứa hơn.
- Người đái tháo đường có nứt gót chân phải đi khám, không tự xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Nên bôi dưỡng ẩm lúc nào là tốt nhất?
Ngay sau khi tắm, khi da còn hơi ẩm và chưa khô hẳn, vì lúc này dưỡng ẩm giúp giữ nước lại trong da hiệu quả hơn nhiều.
Tắm nước nóng có làm da khô hơn không?
Có. Nước quá nóng và tắm quá lâu làm mất lớp dầu bảo vệ tự nhiên, khiến da khô và ngứa hơn, nên chỉ dùng nước ấm vừa và tắm nhanh.
Ngứa da mùa lạnh xử lý thế nào?
Nên dưỡng ẩm đều đặn, tắm nước ấm vừa và nhanh, mặc đồ cotton mềm, chườm mát khi ngứa và tránh gãi làm xước da.
Nứt gót chân nên chăm sóc ra sao?
Nên ngâm chân nước ấm, lau khô rồi bôi dưỡng ẩm loại đặc, đi tất mềm khi ngủ, và đi khám nếu nứt sâu chảy máu hoặc ở người đái tháo đường.