Khi cả nhà lần lượt bị: cách cắt vòng lây

Tình huống quen thuộc mỗi mùa lạnh: con đi học mang về, bố mẹ bị, rồi tới ông bà — cả tháng nhà không lúc nào yên.

Vì sao vòng lây kéo dài

• Virus có thời gian ủ bệnh — người sau bị cách người trước vài ngày.
• Người bệnh lây mạnh nhất trong những ngày đầu, đôi khi trước cả khi có triệu chứng rõ.
• Sinh hoạt chung trong không gian kín.
• Trẻ nhỏ khó giữ vệ sinh tay.
• Có nhiều loại virus khác nhau — khỏi loại này vẫn mắc loại khác.

Biện pháp hiệu quả nhất: rửa tay

Virus chủ yếu lây qua tay chạm vào bề mặt rồi đưa lên mắt mũi miệng.

• Cả nhà cùng rửa tay thường xuyên — không chỉ người bệnh.
• Rửa bằng xà phòng, đủ thời gian.
• Rửa trước khi ăn, sau khi về nhà, sau khi đi vệ sinh.
• Rửa sau khi ho, hắt hơi, xì mũi.
• Rửa sau khi chăm người bệnh.
• Để dung dịch sát khuẩn tay ở cửa ra vào.
• Nhắc trẻ không đưa tay lên mặt.

Thông gió

• Mở cửa vài phút mỗi vài giờ.
• Không cần mở lâu tới mức phòng lạnh hẳn.
• Đặc biệt quan trọng ở phòng có người bệnh.
• Buổi sáng mở cửa cho không khí lưu thông.

Lau các bề mặt hay chạm

Những chỗ hay bị bỏ qua nhất:

• Tay nắm cửa.
• Công tắc đèn.
• Điều khiển tivi, điều hoà.
• Điện thoại.
• Bàn phím, chuột.
• Tay vịn cầu thang.
• Vòi nước, bồn rửa.
• Đồ chơi của trẻ.
• Mặt bàn ăn.

Sắp xếp trong nhà

Với người bệnh

• Đeo khẩu trang khi ở gần người khác.
• Ngủ riêng nếu được, ít nhất trong những ngày đầu.
• Dùng phòng vệ sinh riêng nếu nhà có nhiều.
• Che miệng mũi bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy khi ho.
• Bỏ khăn giấy ngay vào thùng có nắp.
• Hạn chế vào bếp, hạn chế nấu ăn cho cả nhà.

Đồ dùng

• Khăn mặt riêng, khăn tắm riêng.
• Cốc riêng, bát đũa riêng.
• Không dùng chung bàn chải đánh răng.
• Giặt riêng khăn và ga gối của người bệnh.
• Phơi nắng nếu được.

Bữa ăn

• Dùng thìa đũa chung để gắp thay vì đũa cá nhân.
• Chia phần riêng nếu có người bệnh.
• Người bệnh ăn riêng trong những ngày đầu nếu được.
• Không ăn chung bát nước chấm.

Bảo vệ người có nguy cơ cao

Ưu tiên hàng đầu là bảo vệ:

• Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới ba tháng.
• Người cao tuổi.
• Phụ nữ mang thai.
• Người có bệnh nền — tim, phổi, thận, đái tháo đường.
• Người dùng thuốc ức chế miễn dịch.

Cách bảo vệ

• Hạn chế tiếp xúc gần.
• Người bệnh đeo khẩu trang.
• Không bế, không hôn trẻ nhỏ khi đang bệnh.
• Rửa tay trước khi chạm vào đồ dùng chung.
• Thông gió phòng của người nguy cơ cao.
• Tiêm phòng cúm theo khuyến cáo.
• Đi khám sớm nếu người nguy cơ cao có dấu hiệu ốm.

Với trẻ đi học

Trẻ thường là người mang virus về nhà.

• Dạy trẻ rửa tay đúng cách — trước khi ăn, sau khi về nhà.
• Dạy trẻ che miệng bằng khuỷu tay khi ho.
• Cho trẻ mang khăn giấy đi học.
• Không dùng chung cốc, đồ ăn với bạn.
• Thay quần áo khi về nhà.
• Cho trẻ nghỉ học khi đang sốt và mệt.
• Vệ sinh đồ chơi thường xuyên.

Khi có nhiều người cùng bệnh

• Cử một người khoẻ làm đầu mối chăm sóc nếu được — thay vì ai cũng chăm ai.
• Người đó rửa tay kỹ và đeo khẩu trang.
• Ghi lại ai đã uống thuốc gì, lúc mấy giờ — tránh uống chồng hoặc quên.
• Chuẩn bị sẵn đồ ăn dễ nấu.
• Nhờ người ngoài mua đồ giúp thay vì cả nhà cùng ra ngoài.

Nếu vòng lây cứ lặp lại

Nếu cả nhà ốm liên tục nhiều tháng, nên xem lại:

• Thói quen rửa tay của cả nhà.
• Nhà có thông gió không, có ẩm mốc không.
• Có ai hút thuốc trong nhà không.
• Giấc ngủ của cả nhà.
• Có ai có vấn đề nền chưa xử lý — viêm mũi dị ứng, VA quá phát ở trẻ.
• Tiêm chủng đã đầy đủ chưa.

Nếu có người trong nhà mỗi đợt đều nặng hoặc phải dùng kháng sinh nhiều lần — nên đi khám.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Rửa tay cho cả nhà, không chỉ người bệnh — đây là biện pháp cắt lây hiệu quả nhất.
2. Lau tay nắm cửa, công tắc, điều khiển, điện thoại — những chỗ hay bị bỏ qua nhất.
3. Ưu tiên bảo vệ trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Câu hỏi thường gặp