Rửa mũi bằng nước muối là biện pháp có ích nhất cho mũi xoang — an toàn, rẻ, làm được hằng ngày.
Nhưng nhiều người làm chưa đúng cách.
Tác dụng
- Loại bỏ bụi, phấn hoa, chất gây dị ứng bám trên niêm mạc.
- Làm loãng dịch mũi đặc, giúp dễ thoát hơn.
- Giữ ẩm niêm mạc.
- Giảm nghẹt mũi.
- Giúp thuốc xịt mũi phát huy tốt hơn nếu được bác sĩ kê.
Chọn dung dịch
Tốt nhất: nước muối sinh lý đóng gói sẵn
- Nồng độ đã chuẩn.
- Vô trùng.
- Tiện, an toàn.
Nếu tự pha
- Bắt buộc dùng nước đun sôi để nguội.
- KHÔNG dùng nước máy trực tiếp — kể cả nước đã lọc.
- Pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn.
- Dùng hết trong ngày, không để qua đêm.
- Đựng trong bình sạch.
Về nhiệt độ
Nước ấm ngang nhiệt độ cơ thể dễ chịu hơn nhiều so với nước lạnh.
Cách rửa cho người lớn
- Rửa tay sạch.
- Đứng trước bồn rửa, cúi người về phía trước.
- Nghiêng đầu sang một bên — bên cần rửa ở phía trên.
- Há miệng và thở đều bằng miệng — đây là bước quan trọng nhất.
- Đưa đầu bình vào lỗ mũi phía trên.
- Bơm nhẹ nhàng, để nước chảy qua và thoát ra lỗ mũi bên kia.
- Đổi bên và làm tương tự.
- Xì mũi nhẹ từng bên — bịt bên kia lại.
Lưu ý quan trọng
- Luôn thở bằng miệng — thở bằng mũi có thể làm nước vào đường thở.
- Bơm nhẹ, không bơm mạnh.
- Không ngửa đầu ra sau khi rửa.
- Không nuốt nước rửa.
- Nếu thấy khó chịu, sặc — dừng lại, thở đều rồi làm lại nhẹ hơn.
Sau khi rửa
- Xì mũi nhẹ từng bên, không xì mạnh cả hai bên cùng lúc.
- Có thể còn ít nước chảy ra sau đó — đây là bình thường.
- Nghiêng đầu các hướng để nước còn lại thoát ra.
- Không nằm ngay sau khi rửa.
- Không rửa sát giờ đi ngủ — nên cách một lát.
Vệ sinh dụng cụ — bước hay bị bỏ qua
Dụng cụ bẩn có thể đưa vi khuẩn vào mũi.
- Rửa sạch bình sau mỗi lần dùng.
- Rửa bằng nước đun sôi để nguội hoặc nước rửa rồi tráng kỹ.
- Để khô hoàn toàn.
- Không để bình ẩm trong nhà tắm kín.
- Thay bình định kỳ.
- Không dùng chung bình với người khác.
Tần suất
- Khi đang có triệu chứng: nhiều lần trong ngày.
- Người hay viêm mũi xoang, viêm mũi dị ứng: một tới hai lần mỗi ngày để duy trì.
- Sau khi đi ngoài đường về — hữu ích với người dị ứng bụi.
- Trước khi ngủ — giúp ngủ dễ hơn.
Với trẻ nhỏ
Trẻ chưa biết xì mũi
- Nhỏ vài giọt nước muối sinh lý vào mũi.
- Chờ một lát cho dịch mềm ra.
- Hút nhẹ bằng dụng cụ hút mũi.
- Không hút quá mạnh, không hút quá nhiều lần trong ngày — dễ gây tổn thương niêm mạc.
- Vệ sinh dụng cụ hút sau mỗi lần.
- Làm trước khi bú và trước khi ngủ để trẻ dễ chịu hơn.
Trẻ lớn hơn
- Dạy trẻ há miệng thở khi rửa.
- Dùng lượng nhỏ, áp lực nhẹ.
- Không ép nếu trẻ sợ và giãy — nguy cơ sặc.
- Làm mẫu cho trẻ xem.
Các lỗi thường gặp
- Dùng nước máy trực tiếp để pha.
- Bơm quá mạnh.
- Thở bằng mũi trong lúc rửa.
- Ngửa đầu ra sau.
- Xì mũi quá mạnh sau khi rửa — có thể đẩy dịch lên tai gây ù, đau tai.
- Không vệ sinh dụng cụ.
- Pha nước muối quá đặc — gây rát niêm mạc.
- Dùng nước lạnh.
- Nhỏ các dung dịch tự chế — nước tỏi, nước chanh, dầu gió.
Khi nào không nên rửa mũi
- Đang nghẹt hoàn toàn một bên — nước không thoát được, có thể gây khó chịu và ù tai.
- Đang viêm tai giữa cấp.
- Vừa phẫu thuật vùng mũi xoang — trừ khi bác sĩ hướng dẫn.
- Có chấn thương vùng mũi mặt.
- Trẻ quá nhỏ và giãy nhiều — nguy cơ sặc.
Nếu không chắc — hỏi bác sĩ.
Khi nào cần đi khám
- Rửa mũi đều mà vẫn nghẹt kéo dài.
- Đau tai, ù tai sau khi rửa và kéo dài.
- Chảy máu mũi sau khi rửa.
- Dịch mũi có máu.
- Nghẹt một bên kéo dài nhiều tuần.
- Mất khứu giác.
- Đau vùng mặt nhiều.
Kết hợp với thuốc xịt mũi
Nếu được bác sĩ kê thuốc xịt mũi:
- Rửa mũi trước, rồi mới xịt thuốc — thuốc tiếp xúc niêm mạc tốt hơn.
- Xịt theo đúng hướng dẫn, hướng vòi xịt ra phía ngoài chứ không vào vách ngăn.
- Thuốc xịt điều trị dị ứng cần dùng đều đặn mới có tác dụng — không phải dùng khi nào khó chịu.
- Không tự dùng thuốc xịt co mạch dài ngày.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Há miệng thở trong suốt quá trình rửa — đây là bước quan trọng nhất để không sặc.
- Nếu tự pha thì phải dùng nước đun sôi để nguội, không dùng nước máy trực tiếp.
- Vệ sinh và để khô dụng cụ sau mỗi lần dùng.
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng nước gì để rửa mũi?
Tốt nhất là nước muối sinh lý đóng gói sẵn. Nếu tự pha thì phải dùng nước đun sôi để nguội, không dùng nước máy trực tiếp.
Rửa mũi mỗi ngày mấy lần là hợp lý?
Có thể rửa nhiều lần trong ngày khi đang có triệu chứng, và một tới hai lần mỗi ngày để duy trì với người hay viêm mũi xoang.
Vì sao phải thở bằng miệng khi rửa mũi?
Vì thở bằng mũi trong lúc bơm nước có thể làm nước vào đường thở gây sặc, nên cần há miệng và thở đều bằng miệng suốt quá trình.
Rửa mũi xong bị ù tai phải làm sao?
Thường do bơm quá mạnh hoặc xì mũi quá mạnh sau khi rửa. Nên bơm nhẹ hơn, xì nhẹ từng bên và đi khám nếu ù tai kéo dài.