Ra ngoài trời lạnh: chuẩn bị và lưu ý

Ra ngoài trời lạnh là việc bình thường. Nhưng với một số người, đây là lúc cần thận trọng hơn.

Chuẩn bị chung

• Mặc nhiều lớp mỏng — lớp ngoài chắn gió.
• Che cổ bằng khăn quàng.
• Đội mũ che tai.
• Đeo găng tay.
• Đi tất và giày kín, khô.
• Che mũi miệng bằng khăn hoặc khẩu trang — làm ấm không khí trước khi hít vào.
• Ăn no trước khi ra ngoài lâu.
• Mang theo thuốc nếu có bệnh mạn tính.

Người có bệnh tim — cần thận trọng nhất

Vì sao

• Lạnh làm co mạch máu, huyết áp tăng.
• Tim phải làm việc nhiều hơn.
• Gắng sức trong trời lạnh làm gánh nặng tăng gấp bội.

Nên làm

• Giữ ấm kỹ trước khi ra ngoài.
• Không ra ngoài đột ngột từ phòng ấm — đứng ở chỗ trung gian một lát.
• Tránh gắng sức nặng ngoài trời lạnh.
• Không làm việc nặng đột ngột.
• Đi chậm hơn, nghỉ nhiều hơn.
• Uống thuốc đều theo chỉ định.
• Luôn mang theo thuốc được bác sĩ kê cho cơn đau ngực.
• Theo dõi huyết áp thường xuyên hơn.

Đi cấp cứu ngay nếu

• Đau tức nặng ngực kèm vã mồ hôi lạnh, khó thở.
• Đau lan lên vai, cổ, hàm, cánh tay.
• Khó thở nhiều.
• Choáng váng, sắp ngất.

Người có hen

Vì sao trời lạnh làm nặng hơn

• Không khí lạnh và khô kích thích đường thở.
• Gây co thắt phế quản.
• Gắng sức trong trời lạnh dễ khởi phát cơn hơn.

Nên làm

• Che mũi miệng bằng khăn hoặc khẩu trang — làm ấm và làm ẩm không khí.
• Thở bằng mũi thay vì bằng miệng.
• Khởi động từ từ trong nhà trước khi ra ngoài.
• Luôn mang theo thuốc cắt cơn.
• Dùng thuốc dự phòng đều đặn theo chỉ định.
• Tránh gắng sức đột ngột ngoài trời lạnh.
• Tránh khói, bụi.

Dấu hiệu cơn nặng — đi cấp cứu

• Không nói hết được câu.
• Thuốc cắt cơn không đỡ hoặc chỉ đỡ rất ngắn.
• Môi tím.
• Phải ngồi chồm về trước mới thở được.
• Lú lẫn, mệt lả.

Người cao tuổi

• Khả năng cảm nhận nhiệt độ và giữ nhiệt đều giảm.
• Nguy cơ ngã cao hơn khi đường trơn, sương mù.
• Hạn chế ra ngoài vào lúc rét đậm, sáng sớm và tối muộn.
• Nếu ra ngoài — đi cùng người khác.
• Giày đế bám tốt.
• Mang theo điện thoại.
• Đi chậm, để ý mặt đường.
• Không mang vác nặng.

Tập thể dục ngoài trời mùa lạnh

Trước khi tập

• Khởi động kỹ trong nhà trước.
• Ăn nhẹ nếu tập lâu.
• Mặc nhiều lớp để cởi bớt khi nóng.
• Che mũi miệng trong lúc khởi động.

Trong khi tập

• Tăng cường độ từ từ.
• Cởi bớt lớp khi bắt đầu nóng.
• Uống nước dù không thấy khát — mùa lạnh vẫn mất nước.
• Dừng ngay nếu thấy đau ngực, khó thở bất thường, chóng mặt.

Sau khi tập

• Mặc lại ngay khi dừng — đây là lúc dễ nhiễm lạnh nhất.
• Vào nơi ấm.
• Thay đồ khô ngay.
• Không tắm ngay khi còn ra mồ hôi nhiều — nghỉ cho ráo rồi tắm nước ấm.

Về huyết áp mùa lạnh

Huyết áp thường cao hơn vào mùa lạnh.

• Nên đo thường xuyên hơn nếu có tăng huyết áp.
• Ghi sổ theo dõi.
• Uống thuốc đều, không tự ngưng khi thấy khoẻ.
• Tái khám theo hẹn — bác sĩ có thể cần điều chỉnh.
• Giảm muối trong bữa ăn.
• Không tắm nước quá nóng — thay đổi nhiệt độ đột ngột ảnh hưởng huyết áp.
• Đứng dậy từ từ, nhất là khi dậy ban đêm.

Lưu ý về buổi sáng sớm

Sáng sớm mùa lạnh là thời điểm cần thận trọng nhất.

• Nhiệt độ thấp nhất trong ngày.
• Huyết áp cũng thường cao hơn vào buổi sáng.
• Cơ thể vừa từ chăn ấm ra.

Nên

• Không ra khỏi chăn rồi ra ngoài ngay.
• Ngồi dậy từ từ, mặc ấm trong chăn.
• Uống một cốc nước ấm.
• Vận động nhẹ trong nhà trước.
• Người cao tuổi nên tập muộn hơn, khi trời đã ấm lên.
• Không tập ngoài trời khi rét đậm.

Dấu hiệu bị lạnh quá mức

• Run cầm cập không dừng được.
• Tay chân tê, mất cảm giác.
• Da tái, môi tím.
• Nói lắp, lơ mơ, hành vi khác lạ.
• Ngừng run và thấy buồn ngủ khi đang rất lạnh — dấu hiệu nặng, đi khám ngay.

Xử trí: đưa vào nơi ấm, thay đồ khô, ủ ấm, uống nước ấm nếu tỉnh táo, và đi khám.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Người bệnh tim nên tránh gắng sức nặng ngoài trời lạnh và không ra ngoài đột ngột từ phòng ấm.
2. Người hen nên che mũi miệng và luôn mang theo thuốc cắt cơn.
3. Sáng sớm mùa lạnh là thời điểm cần thận trọng nhất — đừng ra khỏi chăn rồi ra ngoài ngay.

Câu hỏi thường gặp