Đau tai khi bị cảm: vì sao và cách xử lý

Đau tai khi đang cảm là chuyện rất thường gặp, nhất là ở trẻ nhỏ.

Vì sao xảy ra

Mũi họng và tai giữa thông với nhau qua một ống nhỏ.

Ống này có nhiệm vụ cân bằng áp suất và dẫn lưu dịch từ tai giữa.

• Khi bị cảm, niêm mạc sưng phù làm ống này bị tắc.
• Dịch ứ lại trong tai giữa.
• Gây cảm giác đầy tai, ù tai, nghe kém.
• Nếu nhiễm trùng thì gây đau và sốt.

Ở trẻ nhỏ dễ bị hơn

Ống này ở trẻ ngắn hơn và nằm ngang hơn — nên dịch dễ lên tai hơn.

Nguyên nhân hay bị bỏ qua: xì mũi quá mạnh

Xì mũi dồn hết sức có thể đẩy dịch từ mũi lên tai.

Cách xì đúng

• Xì từng bên một — bịt bên kia lại.
• Xì nhẹ, không dồn hết sức.
• Không xì khi mũi đang tắc hoàn toàn.
• Rửa mũi trước để dịch loãng ra rồi xì sẽ dễ hơn.

Biểu hiện

• Đau tai — có thể đau nhiều, nhất là về đêm.
• Cảm giác đầy tai, tai bị bịt.
• Ù tai.
• Nghe kém tạm thời.
• Nghe tiếng lục cục khi nuốt.
• Sốt.
• Chóng mặt nhẹ.
• Chảy dịch từ tai — nếu màng nhĩ thủng, thường kèm giảm đau đột ngột.

Xử lý tại nhà

• Chườm ấm vùng tai — khăn ấm, nhiều người thấy dễ chịu.
• Nằm đầu cao, nghiêng về bên không đau.
• Hỏi dược sĩ về thuốc giảm đau phù hợp.
• Rửa mũi bằng nước muối để giảm sưng niêm mạc.
• Uống nhiều nước.
• Nuốt, ngáp, nhai kẹo — giúp mở ống thông.
• Giữ ẩm không khí.

Không nên

• Không tự nhỏ thuốc vào tai — nhất là khi chưa biết màng nhĩ có thủng không.
• Không nhỏ dầu, nhỏ nước lá, nhỏ sữa vào tai.
• Không ngoáy tai.
• Không để nước vào tai khi tắm gội nếu đang chảy dịch.
• Không xì mũi mạnh.
• Không bơm rửa tai.
• Không đi bơi, đi lặn.

Đau tai ở trẻ — dấu hiệu nhận biết

Trẻ nhỏ không nói được là đau tai. Cần quan sát:

• Kéo tai, dụi tai liên tục.
• Quấy khóc nhiều, nhất là về đêm và khi nằm.
• Sốt.
• Bỏ bú, bỏ ăn — vì nuốt làm đau tăng.
• Ngủ không yên.
• Nghe kém, không phản ứng khi gọi.
• Chảy dịch từ tai.
• Mất thăng bằng, đi loạng choạng.

Đưa trẻ đi khám nếu

• Nghi đau tai kèm sốt.
• Chảy dịch từ tai.
• Quấy khóc dữ dội không dỗ được.
• Trẻ dưới sáu tháng nghi đau tai.
• Bỏ bú.
• Li bì.
• Sưng đỏ nóng vùng sau tai — đi ngay.

Khi nào cần đi khám

Nên đi khám nếu

• Đau tai nhiều.
• Kèm sốt.
• Chảy dịch từ tai.
• Nghe kém kéo dài sau khi hết cảm.
• Ù tai kéo dài.
• Đau tai tái đi tái lại.
• Chóng mặt nhiều.
• Người có bệnh nền, người đái tháo đường.

Đi ngay nếu

• Sưng đỏ nóng vùng sau tai.
• Đau tai dữ dội.
• Sốt cao kèm li bì.
• Liệt mặt cùng bên.
• Nghe kém đột ngột.
• Chóng mặt dữ dội, nôn nhiều.
• Cứng gáy, đau đầu dữ dội.

Phân biệt các kiểu đau tai

• Đau sâu trong tai kèm sốt, kèm cảm — hướng viêm tai giữa.
• Đau khi kéo vành tai hoặc ấn vào cửa tai — hướng viêm ống tai ngoài, hay gặp sau khi bơi hoặc ngoáy tai.
• Đau tai nhưng khám tai bình thường — có thể là đau lan từ răng, từ họng, từ khớp hàm.
• Cảm giác đầy tai, ù tai nhưng không đau nhiều — thường do dịch ứ sau một đợt cảm.

Nên mô tả rõ kiểu đau khi đi khám — đây là thông tin giúp định hướng.

Nghe kém sau đợt cảm

• Dịch còn trong tai giữa có thể làm nghe kém kéo dài vài tuần sau khi hết cảm.
• Thường tự hết.
• Nhưng nếu kéo dài hoặc ảnh hưởng tới học tập của trẻ — nên đi khám.
• Ở trẻ, nghe kém kéo dài có thể ảnh hưởng tới phát triển ngôn ngữ.

Đau tai khi đi máy bay

Đang nghẹt mũi mà bay dễ bị đau tai do chênh áp.

• Rửa mũi trước khi bay.
• Nuốt, ngáp, nhai kẹo khi máy bay lên và xuống.
• Uống nước thường xuyên.
• Cho trẻ bú hoặc ngậm ti giả khi lên xuống.
• Không ngủ lúc máy bay hạ cánh.
• Hỏi dược sĩ về thuốc hỗ trợ nếu hay bị.
• Hoãn chuyến nếu đang viêm tai cấp.

Phòng viêm tai tái phát ở trẻ

• Không hút thuốc trong nhà — khói thuốc làm tăng nguy cơ rõ rệt.
• Cho bú mẹ nếu được.
• Không cho trẻ bú bình khi đang nằm.
• Rửa mũi khi trẻ nghẹt mũi.
• Dạy trẻ xì mũi nhẹ từng bên.
• Tiêm chủng đầy đủ theo lịch.
• Đi khám nếu tái phát nhiều lần — có thể do VA quá phát hoặc dị ứng chưa điều trị.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Xì mũi từng bên một và xì nhẹ — xì mạnh có thể đẩy dịch lên tai.
2. Không tự nhỏ thuốc hay bất cứ thứ gì vào tai khi chưa biết màng nhĩ có thủng không.
3. Trẻ kéo tai, quấy khóc về đêm và bỏ bú là dấu hiệu nên đưa đi khám.

Câu hỏi thường gặp