Trẻ sơ sinh mùa lạnh: những lưu ý riêng

Trẻ sơ sinh là nhóm cần chú ý đặc biệt vào mùa lạnh — vì khả năng giữ nhiệt kém và vì biểu hiện bệnh rất mờ nhạt.

Điểm quan trọng nhất: biểu hiện bệnh rất mờ nhạt

Trẻ sơ sinh bị bệnh nặng có thể không sốt cao, thậm chí hạ thân nhiệt.

Các dấu hiệu cần đưa đi khám ngay

• Bú kém, bỏ bú.
• Ngủ li bì bất thường, khó đánh thức.
• Quấy khóc khác lạ, khóc yếu, khóc rên.
• Người lạnh, hạ thân nhiệt.
• Sốt — trẻ dưới ba tháng sốt luôn cần đi khám ngay.
• Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, có khoảng ngừng thở.
• Tím môi, tím đầu ngón.
• Nôn vọt, nôn ra dịch xanh.
• Vàng da — xuất hiện sớm, đậm, hoặc kéo dài.
• Bụng chướng.
• Rốn đỏ, chảy dịch, có mùi.
• Thóp phồng.
• Co giật.
• Tã khô nhiều giờ.
• Cha mẹ thấy con khác hẳn mọi khi.

Với trẻ sơ sinh, đừng chờ đợi theo dõi — đi khám sớm là an toàn hơn.

Giữ ấm đúng cách

Cách kiểm tra

• Sờ vào gáy hoặc lưng trẻ — ấm và khô là vừa.
• Nếu ẩm mồ hôi thì đang quá nóng — cởi bớt ngay.
• Đừng dựa vào bàn tay bàn chân — tay chân trẻ thường mát hơn dù người vẫn ấm.

Nguyên tắc

• Mặc hơn người lớn một lớp là đủ.
• Mặc nhiều lớp mỏng để dễ điều chỉnh.
• Cởi bớt khi vào nhà, lên xe, vào chỗ ấm.
• Thay ngay khi trẻ ra mồ hôi.
• Đội mũ khi ra ngoài, bỏ mũ khi ngủ trong nhà.
• Không quấn quá chặt.

Vì sao không nên ủ quá kín

• Trẻ ra mồ hôi rồi ngấm lạnh.
• Khó chịu, quấy khóc.
• Quá nóng cũng là yếu tố nguy cơ cho giấc ngủ của trẻ.
• Rôm sảy.

An toàn giấc ngủ — quan trọng hơn cả giữ ấm

• Cho trẻ nằm NGỬA khi ngủ.
• Mặt giường phẳng, chắc.
• Không để gối, thú bông, chăn thừa, quây cũi mềm trong cũi.
• Không đắp chăn dày trùm lên mặt trẻ.
• Dùng túi ngủ hoặc chăn mỏng cố định thay vì chăn rời.
• Chăn chỉ đắp tới ngang ngực, giắt hai bên dưới nệm.
• Không để trẻ ngủ trên ghế sofa, trên đệm quá mềm.
• Phòng ấm vừa, không quá nóng.
• Không hút thuốc trong nhà.
• Cho trẻ ngủ trong phòng của bố mẹ nhưng trên mặt ngủ riêng trong những tháng đầu.

An toàn thiết bị sưởi

• TUYỆT ĐỐI không đốt than, củi sưởi trong phòng có trẻ sơ sinh — nguy cơ ngạt khí gây tử vong.
• Đây là tập quán cũ cần bỏ hẳn — đã gây nhiều tai nạn thương tâm với sản phụ và trẻ sơ sinh.
• Không để máy sưởi gần giường trẻ.
• Không dùng đèn sưởi chiếu lâu vào trẻ — da trẻ mỏng, dễ bỏng.
• Không dùng túi chườm nóng cho trẻ sơ sinh.
• Vẫn thông gió phòng vài phút mỗi vài giờ.

Tắm cho trẻ mùa lạnh

• Phòng tắm kín gió, ấm.
• Đổ nước lạnh trước, nước nóng sau, rồi khuấy đều.
• Kiểm tra nhiệt độ bằng khuỷu tay, không bằng bàn tay.
• Chuẩn bị sẵn khăn, quần áo trước khi cởi đồ trẻ.
• Tắm nhanh.
• Lau khô ngay, chú ý các nếp gấp.
• Mặc đồ ngay khi lau khô.
• Không cần tắm hằng ngày nếu trời rất lạnh — lau người bằng khăn ấm cũng được.

Bú và giữ đủ nước

• Cho bú theo nhu cầu, nhiều lần.
• Nếu trẻ nghẹt mũi — nhỏ nước muối và hút nhẹ trước khi bú.
• Bế ở tư thế đầu cao khi bú.
• Theo dõi số lần tã ướt — chỉ dấu tốt về đủ nước.
• Bú kém là dấu hiệu cần chú ý, không nên bỏ qua.

Phòng lây cho trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh là nhóm cần được bảo vệ nhất trong nhà.

• Rửa tay trước khi bế trẻ — nhắc cả khách tới chơi.
• Người đang ốm không bế, không hôn trẻ.
• Người đang ốm đeo khẩu trang nếu phải ở gần.
• Hạn chế cho trẻ tới nơi đông người trong mùa dịch.
• Anh chị đi học về — rửa tay, thay quần áo trước khi lại gần em.
• Không hút thuốc trong nhà.
• Thông gió phòng.
• Tiêm chủng đầy đủ theo lịch.
• Người lớn trong nhà tiêm phòng cúm theo khuyến cáo.

Khi ra ngoài

• Hạn chế ra ngoài khi trời rét đậm.
• Nếu phải ra — che kín, đội mũ, nhưng không che kín mặt trẻ.
• Dùng tấm phủ xe đẩy nhưng bảo đảm thông khí.
• Không phủ kín xe đẩy bằng chăn dày — có thể làm trẻ quá nóng và thiếu không khí.
• Vào nhà thì cởi bớt ngay.
• Không để trẻ trong xe ô tô đóng kín.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Biểu hiện bệnh ở trẻ sơ sinh rất mờ nhạt — bú kém hoặc người lạnh cũng đã là lý do đi khám.
2. Nằm ngửa, không gối thú bông trong cũi, không chăn dày trùm mặt — an toàn giấc ngủ quan trọng hơn cả giữ ấm.
3. Tuyệt đối không đốt than sưởi trong phòng có trẻ sơ sinh.

Câu hỏi thường gặp