Trẻ ho về đêm làm cả nhà mất ngủ. Và cha mẹ thường lo lắng không biết có nghiêm trọng không.
Vì sao ho nhiều về đêm
- Khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng gây kích thích.
- Đường thở nhạy cảm hơn về đêm.
- Không khí phòng ngủ thường khô hơn.
- Không có hoạt động, không uống nước nên dịch đặc lại.
- Nếu có trào ngược thì cũng nặng hơn khi nằm.
Ba nguyên nhân hay gặp
1. Dịch mũi chảy xuống họng
- Ho nhiều khi vừa nằm xuống và khi thức dậy.
- Kèm nghẹt mũi, chảy mũi.
- Trẻ hay hắng giọng.
Cách hỗ trợ: rửa mũi bằng nước muối trước khi ngủ, nâng cao đầu giường.
2. Hen
- Ho về đêm thường xuyên, ho sáng sớm.
- Ho khi chạy nhảy, khi gắng sức.
- Ho khi gặp lạnh, khi cười nhiều.
- Có thể kèm khò khè, tức ngực.
- Ho kéo dài sau mỗi đợt cảm.
- Gia đình có người bị hen, dị ứng.
- Trẻ có chàm, viêm mũi dị ứng.
Nhóm này nên đi khám để được đánh giá — hen ở trẻ kiểm soát được nếu điều trị đúng.
3. Trào ngược
- Ho khan, nặng khi nằm và sau khi ăn.
- Trẻ nhỏ có thể hay ọc sữa.
- Trẻ lớn có thể kêu rát ngực, ợ chua.
Cách hỗ trợ: cho ăn sớm hơn, không cho ăn sát giờ ngủ, nâng cao đầu giường.
Nguyên nhân cần loại trừ: hóc dị vật
Đây là điểm quan trọng.
Dấu hiệu nghi ngờ
- Ho khởi phát đột ngột khi trẻ đang ăn hoặc đang chơi đồ nhỏ.
- Sau một cơn sặc rồi có vẻ bình thường trở lại.
- Nhưng sau đó ho kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Khò khè một bên.
- Viêm phổi tái đi tái lại cùng một vị trí.
Cần đưa đi khám và kể rõ về cơn sặc trước đó.
Cách làm dịu tại nhà
Nâng cao đầu giường
- Kê dưới đệm hoặc dưới chân giường phía đầu.
- Không kê gối dưới đầu trẻ nhỏ — nguy cơ ngạt.
- Biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất với ho về đêm.
Rửa mũi trước khi ngủ
- Nhỏ nước muối sinh lý và hút nhẹ.
- Làm khoảng một lát trước khi trẻ lên giường.
Giữ ẩm không khí
- Đặt chậu nước trong phòng ngủ.
- Không để điều hoà hoặc máy sưởi thổi thẳng vào giường.
- Không để phòng quá khô.
Mật ong
- Một thìa nhỏ trước khi ngủ giúp dịu ho.
- CHỈ cho trẻ trên một tuổi.
- Tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới một tuổi — nguy cơ ngộ độc botulinum.
Uống nhiều nước
Giúp đờm loãng hơn. Nước ấm dễ chịu hơn.
Tránh chất kích thích
- Khói thuốc — yếu tố quan trọng nhất.
- Nhang khói, mùi nồng, xịt phòng.
- Bụi, lông thú nuôi trong phòng ngủ.
- Không khí lạnh đột ngột.
Về thuốc ho cho trẻ
- Không tự dùng thuốc ho cho trẻ nhỏ — nhiều loại không phù hợp.
- Phải hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
- Không dùng thuốc ho của người lớn.
- Không dùng thuốc của trẻ khác.
- Không tự mua kháng sinh — phần lớn ho ở trẻ không do vi khuẩn.
- Nói rõ tuổi và cân nặng của trẻ khi hỏi dược sĩ.
Đưa trẻ đi khám ngay nếu
- Thở nhanh, rút lõm lồng ngực.
- Tím môi.
- Thở rít nghe được từ xa.
- Khò khè nhiều.
- Ho thành cơn dữ dội tới tím mặt, nôn sau cơn.
- Ho khởi phát đột ngột khi đang ăn hoặc chơi đồ nhỏ.
- Bỏ bú, bỏ ăn.
- Sốt cao.
- Li bì.
- Ho ra máu.
Nên đi khám nếu
- Ho kéo dài quá ba tuần.
- Ho về đêm thường xuyên, nhiều tuần.
- Ho khi chạy nhảy, khi gắng sức.
- Ho làm trẻ mất ngủ thường xuyên.
- Ho tái đi tái lại sau mỗi đợt cảm.
- Kèm chậm lớn.
- Kèm sốt kéo dài, ra mồ hôi đêm, sụt cân.
- Trong nhà có người ho kéo dài.
Ghi chép hữu ích
Nếu trẻ ho kéo dài, ghi lại trong vài tuần:
- Ho từ ngày nào.
- Ho khan hay có đờm.
- Ho vào lúc nào — đêm, sáng, sau khi chạy nhảy, sau khi ăn.
- Có ho khi cười nhiều không.
- Gì làm ho nặng hơn.
- Có mất ngủ vì ho không, mấy đêm.
- Có khò khè không.
- Đã dùng thuốc gì, có đỡ không.
- Có nghỉ học vì ho không.
Có thể quay video khi trẻ ho hoặc khò khè — tiếng ho có thể không còn khi tới phòng khám.
Xử lý môi trường phòng ngủ
- Không hút thuốc trong nhà — yếu tố quan trọng nhất.
- Giặt ga gối định kỳ bằng nước nóng, phơi nắng.
- Hút bụi thường xuyên, lau ẩm thay vì quét khô.
- Hạn chế thảm, rèm dày, thú nhồi bông trong phòng ngủ.
- Không cho thú nuôi vào phòng ngủ.
- Kiểm tra ẩm mốc trên tường, trần.
- Không phơi quần áo ẩm trong phòng ngủ.
- Vệ sinh lưới lọc điều hoà.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Nâng cao đầu giường và rửa mũi trước khi ngủ — hai việc hiệu quả nhất.
- Ho về đêm thường xuyên và ho khi chạy nhảy là nhóm nên đi khám để đánh giá về hen.
- Không tự dùng thuốc ho cho trẻ nhỏ và không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trẻ hay ho nhiều về đêm?
Vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng gây kích thích, đường thở cũng nhạy cảm hơn về đêm, và không khí phòng ngủ thường khô hơn.
Trẻ ho khi chạy nhảy có đáng lo không?
Ho khi gắng sức, ho khi gặp lạnh và ho về đêm thường xuyên là nhóm dấu hiệu nên đi khám để được đánh giá về hen.
Có được dùng mật ong cho trẻ ho không?
Mật ong có thể giúp dịu ho ở trẻ trên một tuổi, đặc biệt trước khi ngủ. Tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới một tuổi.
Ho khởi phát đột ngột khi trẻ đang chơi có nguy hiểm không?
Rất đáng chú ý, cần nghĩ tới hóc dị vật và đưa trẻ đi khám ngay, nhất là nếu sau đó trẻ khò khè một bên hoặc ho kéo dài.