Trẻ nghẹt mũi: cách hút mũi và giúp trẻ dễ chịu

Nghẹt mũi ở trẻ nhỏ ảnh hưởng nhiều hơn ở người lớn — vì trẻ thở chủ yếu bằng mũi.

Vì sao quan trọng

• Trẻ sơ sinh gần như chỉ thở bằng mũi.
• Nghẹt mũi làm khó bú — trẻ phải nhả ra để thở.
• Khó ngủ, ngủ không yên.
• Có thể phải thở gắng sức.
• Ăn kém dẫn tới mất nước, sụt cân.

Cách làm cơ bản

Bước 1: nhỏ nước muối sinh lý

• Đặt trẻ nằm ngửa, đầu hơi nghiêng.
• Nhỏ vài giọt vào mỗi bên mũi.
• Chờ một lát cho dịch mềm ra.
• Giữ trẻ ở tư thế đó một chút.

Bước 2: hút hoặc để dịch chảy ra

• Với dịch loãng, nhiều khi chỉ cần nhỏ nước muối là trẻ tự hắt hơi đẩy ra.
• Nếu cần hút — dùng dụng cụ hút mũi cho trẻ, hút nhẹ nhàng.
• Lau sạch bên ngoài.

Bước 3: vệ sinh dụng cụ

• Rửa sạch ngay sau mỗi lần dùng.
• Để khô hoàn toàn.
• Không dùng chung dụng cụ giữa các trẻ.

Làm vào lúc nào

• Trước khi bú — giúp trẻ bú được.
• Trước khi ngủ — giúp trẻ ngủ yên hơn.
• Khi thấy trẻ khó chịu vì nghẹt.
• Không làm quá nhiều lần trong ngày.

Các lỗi thường gặp

• Hút quá mạnh — gây tổn thương và phù nề niêm mạc, làm nghẹt nặng hơn.
• Hút quá nhiều lần trong ngày.
• Đưa dụng cụ vào quá sâu.
• Không vệ sinh dụng cụ.
• Dùng nước muối tự pha bằng nước máy.
• Làm khi trẻ đang khóc giãy dữ dội — nguy cơ sặc.
• Dùng miệng hút trực tiếp — nguy cơ lây bệnh cho trẻ.
• Nhỏ dung dịch tự chế — nước tỏi, nước chanh, sữa mẹ.

Các cách hỗ trợ khác

Nâng cao đầu

• Kê dưới đệm hoặc dưới chân giường phía đầu.
• Không kê gối dưới đầu trẻ nhỏ — nguy cơ ngạt.

Giữ ẩm không khí

• Đặt chậu nước trong phòng.
• Máy tạo ẩm nếu có — vệ sinh thường xuyên.
• Không để điều hoà thổi thẳng vào giường.

Hơi nước ấm

• Cho trẻ ngồi trong phòng tắm có hơi nước ấm vài phút.
• TUYỆT ĐỐI không xông trực tiếp bằng bát nước nóng — nguy cơ bỏng rất cao.

Bú và uống

• Cho bú nhiều lần, mỗi lần ít.
• Trẻ lớn hơn — cho uống nhiều nước ấm.
• Bế trẻ ở tư thế đầu cao khi bú.

Không tự dùng thuốc xịt mũi cho trẻ

• Nhiều loại không phù hợp với trẻ nhỏ.
• Thuốc xịt co mạch có thể gây tác dụng không mong muốn ở trẻ.
• Phải hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại nào.
• Không dùng thuốc xịt của người lớn.
• Không dùng dầu gió cho trẻ nhỏ — một số thành phần không phù hợp.

Nghẹt một bên kèm dịch hôi — cần chú ý

Đây có thể là dấu hiệu trẻ nhét dị vật vào mũi.

• Trẻ nhỏ hay nhét hạt, giấy, đồ chơi nhỏ vào mũi.
• Biểu hiện: nghẹt một bên kéo dài, dịch mũi hôi một bên, có thể lẫn máu.
• Không tự móc ra — có thể đẩy sâu hơn.
• Đưa đi khám.

Đưa trẻ đi khám nếu

• Trẻ sơ sinh nghẹt mũi bú kém, thở gắng sức.
• Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi.
• Bỏ bú.
• Sốt cao.
• Nghẹt một bên kèm dịch hôi.
• Dịch mũi có máu.
• Kéo dài quá mười ngày không đỡ.
• Đang đỡ rồi xấu đi trở lại.
• Trẻ kéo tai, quấy khóc về đêm — có thể viêm tai.
• Ngủ ngáy to đều đặn, thở miệng, có khoảng ngừng thở.
• Li bì.

Trẻ ngủ ngáy và thở miệng kéo dài

Đây là nhóm dấu hiệu nên đi khám tai mũi họng.

Các dấu hiệu đi kèm

• Ngáy to, đều đặn.
• Thở bằng miệng khi ngủ, miệng há.
• Có khoảng ngừng thở.
• Ngủ không yên, tư thế ngủ bất thường.
• Đái dầm trở lại sau khi đã hết.
• Buồn ngủ ban ngày, khó tập trung, học sa sút.
• Hiếu động quá mức.
• Chậm lớn.
• Giọng mũi.
• Viêm tai giữa tái đi tái lại.

Nhóm này có thể ảnh hưởng tới học tập và phát triển — nên đi khám thay vì cho là bình thường.

Với trẻ lớn hơn

• Dạy trẻ xì mũi nhẹ, từng bên một — bịt bên kia lại.
• Dạy trẻ không xì mạnh — có thể đẩy dịch lên tai.
• Dạy trẻ rửa mũi bằng nước muối khi đủ lớn — làm mẫu cho trẻ xem.
• Không ép nếu trẻ sợ và giãy.
• Nhắc trẻ không ngoáy mũi — cắt móng tay cho trẻ.

Nếu trẻ hay nghẹt mũi quanh năm

Nên đi khám để tìm nguyên nhân nền:

• Viêm mũi dị ứng.
• VA quá phát.
• Viêm xoang.
• Dị vật bỏ sót.
• Môi trường nhà — bụi, ẩm mốc, khói thuốc.

Xử lý môi trường phòng ngủ

• Giặt ga gối định kỳ bằng nước nóng, phơi nắng.
• Hút bụi thường xuyên, lau ẩm thay vì quét khô.
• Hạn chế thảm, rèm dày, thú nhồi bông.
• Không hút thuốc trong nhà.
• Không cho thú nuôi vào phòng ngủ.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Nhỏ nước muối rồi hút nhẹ trước khi bú và trước khi ngủ — không hút quá mạnh, quá nhiều lần.
2. Không tự dùng thuốc xịt mũi hay dầu gió cho trẻ nhỏ.
3. Nghẹt một bên kèm dịch hôi có thể là dị vật — đưa đi khám, không tự móc.

Câu hỏi thường gặp