Ho sau viêm họng: vì sao kéo dài

Hết cảm rồi mà vẫn ho — đây là tình huống rất nhiều người gặp và lo lắng.

Vì sao ho kéo dài

Sau một đợt nhiễm virus, đường thở còn nhạy cảm trong nhiều tuần.

• Niêm mạc chưa hồi phục hoàn toàn.
• Dễ bị kích thích bởi không khí lạnh, bụi, mùi nồng.
• Ho khan, ho từng cơn.
• Thường nặng hơn về đêm và sáng sớm.

Đây là diễn biến bình thường và không cần kháng sinh.

Mốc thời gian cần nhớ

• Ho vài tuần sau cảm — thường bình thường.
• Ho quá ba tuần — nên đi khám.
• Ho nặng dần thay vì đỡ dần — đi khám bất kể thời gian.

Ba nguyên nhân hay gặp của ho dai dẳng

1. Dịch mũi chảy xuống họng

• Ho nhiều khi nằm và buổi sáng.
• Cảm giác vướng họng, hay hắng giọng.
• Kèm nghẹt mũi, chảy mũi.

Cách hỗ trợ: rửa mũi bằng nước muối, nằm gối cao, điều trị dị ứng nếu có.

2. Trào ngược dạ dày

• Ho khan, nặng khi nằm và sau ăn.
• Kèm ợ chua, rát ngực — nhưng nhiều người không có triệu chứng này.
• Khàn giọng buổi sáng.

Cách hỗ trợ: ăn tối sớm cách giờ ngủ vài tiếng, kê cao cả đầu giường, hạn chế đồ chua cay nhiều dầu mỡ.

3. Hen

• Ho về đêm, ho sáng sớm.
• Ho khi gắng sức, khi gặp lạnh.
• Có thể kèm khò khè, tức ngực.
• Ho kéo dài sau mỗi đợt cảm.

Nhóm này nên đi khám để được đánh giá — hen kiểm soát được nếu điều trị đúng.

Nguyên nhân khác cần loại trừ

• Thuốc — một số thuốc huyết áp gây ho khan kéo dài. Nếu bắt đầu ho sau khi dùng thuốc mới, báo bác sĩ, đừng tự ngưng.
• Hút thuốc — ho mạn tính, nhất là buổi sáng.
• Môi trường nhiều bụi, hoá chất.
• Ở trẻ: nghi hóc dị vật bỏ sót — ho kéo dài sau một cơn sặc, khò khè một bên.

Nhóm dấu hiệu cần đi khám sớm

• Ho ra máu.
• Khó thở, đau ngực.
• Sốt kéo dài.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Ra mồ hôi đêm.
• Khàn tiếng kéo dài.
• Ho ở người hút thuốc, người lớn tuổi.
• Ho kèm nuốt vướng.
• Đang đỡ rồi xấu đi trở lại.

Ho trên hai tuần kèm sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi đêm và sụt cân là nhóm cần đi khám để loại trừ lao.

Cách làm dịu tại nhà

Uống nhiều nước

Giúp đờm loãng hơn, dễ khạc hơn. Biện pháp đơn giản và hiệu quả.

Mật ong

• Một thìa mật ong hoặc pha nước ấm, đặc biệt trước khi ngủ.
• Không dùng cho trẻ dưới một tuổi.

Giữ ẩm không khí

Nhất là phòng ngủ và phòng dùng máy sưởi hoặc điều hoà.

Nằm gối cao

Giúp giảm ho về đêm rõ rệt — nhất là khi do dịch mũi chảy xuống hoặc trào ngược.

Tránh chất kích thích

• Khói thuốc — kể cả hút thụ động.
• Bụi, mùi nồng, nhang khói.
• Không khí lạnh đột ngột — che mũi miệng khi ra ngoài trời lạnh.

Súc miệng nước muối

Làm dịu họng, giảm kích thích gây ho.

Về thuốc ho

• Thuốc ho có nhiều loại với mục đích khác nhau — hỏi dược sĩ thay vì mua theo tên quen.
• Ho có đờm thì thường không nên dập ho — ho đang dọn đường thở.
• Mô tả rõ ho khan hay có đờm, ho lúc nào.
• Không tự dùng thuốc ho cho trẻ nhỏ — nhiều loại không phù hợp.
• Không tự mua kháng sinh — phần lớn ho không do vi khuẩn.

Ho ở trẻ sau cảm

• Ho kéo dài vài tuần sau cảm cũng thường gặp ở trẻ.
• Uống nhiều nước, giữ ẩm không khí.
• Mật ong cho trẻ trên một tuổi.
• Nằm đầu cao.
• Rửa mũi bằng nước muối.

Đưa trẻ đi khám nếu

• Thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi.
• Khò khè.
• Ho thành cơn dữ dội tới tím mặt, nôn sau cơn.
• Ho kéo dài quá ba tuần.
• Ho về đêm thường xuyên, ho khi chạy nhảy — nên đánh giá về hen.
• Ho khởi phát đột ngột khi đang ăn hoặc chơi đồ nhỏ.
• Sốt cao, bỏ ăn.

Ghi chép hữu ích

Nếu ho kéo dài, ghi lại:

• Ho từ ngày nào chính xác.
• Ho khan hay có đờm, đờm màu gì.
• Ho vào lúc nào trong ngày.
• Gì làm ho nặng hơn.
• Có mất ngủ vì ho không.
• Các triệu chứng kèm theo.
• Đã dùng thuốc gì, có đỡ không.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Ho vài tuần sau cảm là bình thường — nhưng ba tuần là mốc cần đi khám.
2. Ba nguyên nhân hay gặp của ho dai dẳng: dịch mũi chảy xuống họng, trào ngược, và hen.
3. Ho có đờm thì thường không nên dập ho — hỏi dược sĩ để chọn đúng loại.

Câu hỏi thường gặp