Vì sao chuyển mùa hay ốm

"Chuyển mùa nên hay ốm" là câu ai cũng nói. Nhưng bản thân sự thay đổi thời tiết không trực tiếp gây bệnh.

Bệnh vẫn do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng

Thay đổi thời tiết tạo điều kiện thuận lợi theo nhiều cách khác nhau.

Năm lý do chính

1. Virus lưu hành theo mùa

• Một số virus hoạt động mạnh hơn vào những thời điểm nhất định trong năm.
• Nhiều người cùng mắc trong một khoảng thời gian.
• Trong nhà, trong lớp học, trong cơ quan đều có người bệnh.

2. Thay đổi sinh hoạt

• Chuyển từ ở ngoài trời sang ở trong nhà nhiều hơn.
• Phòng kín, đông người, ít thông gió.
• Bắt đầu dùng điều hoà hoặc máy sưởi.
• Trẻ quay lại trường sau kỳ nghỉ.
• Nhiều dịp tụ tập, lễ hội.

3. Độ ẩm thay đổi

• Không khí khô làm niêm mạc mũi họng khô — lớp bảo vệ tự nhiên hoạt động kém hơn.
• Ngược lại, mùa ẩm làm nấm mốc phát triển.
• Virus tồn tại lâu hơn trong không khí khô.

4. Chênh lệch nhiệt độ lớn

• Sáng lạnh, trưa nóng — chênh lệch có khi rất lớn.
• Mặc không phù hợp thì hoặc lạnh hoặc ra mồ hôi rồi ngấm lạnh.
• Ra vào giữa phòng điều hoà và ngoài trời liên tục.

5. Dị ứng theo mùa

• Nhiều người tưởng mình bị cảm nhưng thực ra là viêm mũi dị ứng.
• Phấn hoa, nấm mốc, bụi thay đổi theo mùa.
• Dị ứng không kiểm soát làm dễ viêm xoang và làm triệu chứng kéo dài.

Cảm hay dị ứng — phân biệt nhanh

Nếu năm nào cũng "cảm" đúng vào một thời điểm — nên đi khám về dị ứng.

Cách mặc khi chuyển mùa

• Mặc nhiều lớp mỏng — cởi bớt khi nóng, mặc thêm khi lạnh.
• Mang theo áo khoác mỏng dù trưa nóng.
• Thay ngay quần áo ướt mồ hôi.
• Giữ ấm cổ và chân vào buổi sáng và tối.
• Không ra vào phòng điều hoà quá đột ngột — đứng ở chỗ trung gian một lát.
• Không để điều hoà chênh quá nhiều so với ngoài trời.

Chuẩn bị trước mùa lạnh

Về y tế

• Hỏi bác sĩ về tiêm phòng cúm — đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền.
• Kiểm tra thuốc mạn tính còn đủ không.
• Đi tái khám theo hẹn — bác sĩ có thể cần điều chỉnh theo mùa.
• Chuẩn bị tủ thuốc gia đình — nhiệt kế, nước muối sinh lý, gói bù nước, thuốc hạ sốt phù hợp.
• Kiểm tra hạn sử dụng thuốc cũ.

Về nhà cửa

• Kiểm tra thiết bị sưởi, dây điện.
• Vệ sinh lưới lọc điều hoà.
• Chuẩn bị chậu nước để giữ ẩm.
• Giặt và phơi nắng chăn màn.
• Kiểm tra ẩm mốc trên tường, trần.
• Chèn khe cửa nếu gió lùa.
• Kiểm tra đèn ở lối đi, nhà tắm — quan trọng nếu nhà có người cao tuổi.

Về nếp sinh hoạt

• Ngủ đủ, ngủ đều giờ.
• Ăn đủ chất, nhiều rau xanh trái cây.
• Duy trì vận động — chuyển vào trong nhà nếu trời lạnh.
• Uống đủ nước dù không thấy khát.
• Rửa tay thường xuyên.

Với người có bệnh mạn tính

• Hen — dùng thuốc dự phòng đều, mang theo thuốc cắt cơn, che mũi miệng khi ra trời lạnh.
• Tăng huyết áp — đo thường xuyên hơn, uống thuốc đều, không tự ngưng.
• Bệnh tim — tránh gắng sức nặng ngoài trời lạnh.
• Bệnh khớp — giữ ấm khớp, duy trì vận động nhẹ.
• Đái tháo đường — kiểm tra bàn chân hằng ngày, cẩn thận với thiết bị sưởi.
• Bệnh phổi mạn — tránh khói bụi, tiêm phòng theo khuyến cáo.

Những cách không có ích

• Uống thuốc bổ, thuốc tăng đề kháng không rõ tác dụng.
• Tránh hoàn toàn không ra ngoài — vận động ngoài trời vẫn có ích nếu mặc đủ ấm.
• Đóng kín nhà hoàn toàn không thông gió.
• Tự uống kháng sinh dự phòng.
• Kiêng tắm cả mùa.

Nếu năm nào cũng ốm vào chuyển mùa

Nên xem lại:

• Có phải thực ra là dị ứng theo mùa không — nên đi khám.
• Giấc ngủ và mức căng thẳng.
• Môi trường sống — ẩm mốc, bụi, khói thuốc.
• Có vấn đề nền chưa xử lý — viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn, trào ngược.
• Đã tiêm phòng cúm chưa.

Nếu mỗi đợt đều nặng hoặc phải dùng kháng sinh nhiều lần — nên đi khám.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Thời tiết không trực tiếp gây bệnh — nhưng tạo điều kiện qua sinh hoạt, độ ẩm và virus theo mùa.
2. Mặc nhiều lớp mỏng để ứng phó với chênh lệch nhiệt độ trong ngày.
3. Năm nào cũng ốm đúng một thời điểm thì nên đi khám về dị ứng.

Câu hỏi thường gặp