Những điều quan trọng nhất về cảm lạnh và mùa lạnh

Đây là bài cuối của trang — tóm tắt những điều đáng nhớ nhất.

Cảnh báo an toàn quan trọng nhất

TUYỆT ĐỐI không đốt than, củi sưởi trong phòng kín.

Khí độc không màu, không mùi — có thể gây tử vong, đặc biệt khi đang ngủ. Đây là tập quán cũ đã gây nhiều tai nạn thương tâm với sản phụ và trẻ sơ sinh.

Về cảm lạnh

1. Diễn biến bình thường

Nặng nhất ngày thứ hai tới ba rồi đỡ dần, khỏi trong khoảng một tuần. Riêng ho có thể kéo dài thêm vài tuần — đây cũng là bình thường.

2. Dịch mũi vàng xanh là bình thường

Không phải dấu hiệu cần kháng sinh. Điều đáng chú ý hơn là kéo dài bao lâu và có "đỡ rồi xấu lại" không.

3. Hai mốc thời gian cần nhớ

• Quá mười ngày không đỡ — đi khám.
• Đang đỡ rồi xấu đi trở lại — đi khám.
• Ho quá ba tuần — đi khám.

4. Sai lầm phổ biến nhất: tự mua kháng sinh

Cảm do virus — kháng sinh không giúp gì và góp phần làm vi khuẩn kháng thuốc.

5. Ba việc thực sự có ích

• Nghỉ ngơi đủ.
• Uống nhiều nước ấm.
• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý.

6. Phân biệt với cúm và dị ứng

• Cúm: khởi phát đột ngột, sốt cao, đau nhức người, mệt lả nằm bẹp.
• Dị ứng: ngứa mũi ngứa mắt nổi bật, hắt hơi từng tràng, không sốt, theo hoàn cảnh.

7. Không có cách dân gian nào rút ngắn được thời gian cảm

Chúng chỉ giúp dễ chịu hơn. Không xông cho trẻ nhỏ, không nhỏ dung dịch tự chế vào mũi, không cạo gió khi nghi đột quỵ hoặc đau ngực.

Về viêm họng

8. Hai nguyên nhân hay bị bỏ qua mùa lạnh

Không khí khô và thở bằng miệng — xử lý nghẹt mũi thường giải quyết luôn đau họng buổi sáng.

9. Đừng nói thì thầm khi khản tiếng

Cách đó làm dây thanh gắng sức hơn nói bình thường nhẹ nhàng. Và đừng hắng giọng liên tục.

10. Khản tiếng quá vài tuần thì đi khám

Nhất là ở người hút thuốc và người lớn tuổi.

11. Amidan có vai trò miễn dịch

Không phải cứ viêm là phải cắt. Ghi lại số lần bị mỗi năm — đây là thông tin bác sĩ cần.

12. Nuốt đau: đánh giá bằng việc còn ăn uống được gì

Không nuốt nổi nước bọt, chảy dãi, khó há miệng — đi cấp cứu.

Về mũi xoang

13. Rửa mũi đúng cách

Há miệng thở trong suốt quá trình — đây là bước quan trọng nhất. Nếu tự pha thì phải dùng nước đun sôi để nguội.

14. Viêm xoang: kiểu "đỡ rồi xấu lại" là dấu hiệu đáng chú ý nhất

Sưng quanh mắt, mắt lồi hoặc nhìn đôi là phải đi khám ngay.

15. Nghẹt mũi về đêm: kê cao cả phần thân trên

Không chỉ chồng gối gập cổ. Và đừng dùng thuốc xịt co mạch dài ngày — dễ mắc kẹt trong vòng lặp.

16. Xì mũi từng bên một và xì nhẹ

Xì mạnh có thể đẩy dịch lên tai gây đau tai.

17. Nghẹt một bên kéo dài là lý do đi khám

Ở trẻ, nghẹt một bên kèm dịch hôi có thể là dị vật — không tự móc.

18. Chảy máu cam: ngồi, cúi đầu về trước, bóp cánh mũi mười phút

Không ngửa đầu ra sau. Giữ ẩm không khí là cách phòng hiệu quả nhất mùa hanh.

Về giữ ấm

19. Mặc nhiều lớp mỏng, cởi bớt khi nóng

Ra mồ hôi rồi ngấm lạnh còn dễ ốm hơn mặc mỏng.

20. Kiểm tra trẻ bằng cách sờ gáy

Ấm và khô là vừa. Đừng sờ bàn tay bàn chân — tay chân trẻ thường mát hơn.

21. Giữ ấm phần thân mình thì tay chân ấm theo

Và không ngâm nước nóng hay hơ lửa khi tay chân đang lạnh — dễ bỏng mà không cảm nhận kịp.

22. Da khô: bôi dưỡng ẩm ngay khi da còn ẩm sau tắm

Tắm nước ấm vừa và nhanh — nước nóng làm da khô và ngứa hơn.

23. Túi chườm phải bọc khăn

Không dùng cho người mất cảm giác — người đái tháo đường có tê chân, người sau đột quỵ.

Về trẻ nhỏ

24. Trẻ chơi được thì yên tâm hơn con số nhiệt kế

Li bì mới là điều đáng lo.

25. Trẻ dưới ba tháng sốt thì đi khám ngay

Không theo dõi tại nhà.

26. Cởi áo quan sát lồng ngực

Thở nhanh và rút lõm lồng ngực là phải đi khám ngay.

27. Không tự dùng thuốc cảm cúm người lớn cho trẻ

Và không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.

28. Co giật do sốt: tuyệt đối không nhét gì vào miệng

Đặt nằm nghiêng, ghi nhớ giờ, đưa đi khám sau cơn.

29. Trẻ sơ sinh: nằm ngửa, không gối thú bông trong cũi

An toàn giấc ngủ quan trọng hơn cả giữ ấm.

30. Trẻ ngủ ngáy to kèm thở miệng là lý do đi khám

Có thể ảnh hưởng tới học tập và phát triển.

31. Linh cảm của cha mẹ đáng được tin

"Hôm nay con khác hẳn" là lý do chính đáng để đi khám.

Về người cao tuổi

32. Nhiễm trùng nặng có thể không sốt

Đừng loại trừ vì nhiệt độ bình thường.

33. Thay đổi đột ngột so với thường ngày là dấu hiệu đáng tin nhất

Nhất là lú lẫn mới xuất hiện — thường do nguyên nhân cấp tính xử lý được.

34. Tuyệt đối không tự ngưng thuốc huyết áp khi thấy khoẻ

Đây là sai lầm nguy hiểm nhất — huyết áp cao thường không có triệu chứng.

35. Sáng sớm là thời điểm cần thận trọng nhất

Đừng ra khỏi chăn rồi ra ngoài ngay.

36. Đèn ngủ, tay vịn và dép chắc chắn

Ba thứ hiệu quả nhất để phòng ngã. Mỗi lần ngã đều nên đi khám.

37. Nhắc uống nước theo giờ thay vì chờ khát

Người cao tuổi rất dễ thiếu nước.

38. Hỏi cụ thể "hôm nay ăn được mấy bát"

Thay vì hỏi chung chung "có khoẻ không".

39. Luôn hỏi dược sĩ trước khi mua thuốc cảm cho người cao tuổi

Mang cả hộp thuốc đang dùng đi hỏi.

Về chuyển mùa

40. Thời tiết không trực tiếp gây bệnh

Nhưng tạo điều kiện qua sinh hoạt, độ ẩm và virus theo mùa.

41. Năm nào cũng ốm đúng một thời điểm thì nên đi khám về dị ứng

42. Xử lý phòng ngủ là phần hiệu quả nhất với dị ứng

Giặt ga gối nước nóng, phơi nắng, lau ẩm, hạn chế thảm rèm dày.

43. Đừng ngừng vận động khi đau khớp trở trời

Cẩn thận với thuốc chữa khớp không rõ nguồn gốc — nhiều loại chứa corticoid liều cao.

44. Thông gió và xử lý nguồn ẩm

Xử lý bề mặt thôi thì nấm mốc sẽ quay lại.

Về ăn uống và nghỉ ngơi

45. Bù đủ nước là việc quan trọng nhất khi ốm

Mùa lạnh ít thấy khát nên dễ thiếu nước.

46. Không cần kiêng khem khắt khe

Không có món nào rút ngắn được thời gian cảm.

47. Giảm muối

Lẩu, món kho và dưa muối là nguồn muối lớn nhất mùa lạnh.

48. Cố làm việc khi ốm thường làm bệnh kéo dài hơn

Nghỉ không có nghĩa là nằm bất động — vẫn đi lại nhẹ nhàng trong nhà.

49. Đặt chậu nước trong phòng ngủ

Phòng quá khô là lý do khó ngủ hay gặp nhất mùa lạnh.

50. Duy trì vận động đều đặn

Mặc lại ngay khi dừng tập — đây là lúc dễ nhiễm lạnh nhất.

Ba việc phòng bệnh hiệu quả nhất

1. Rửa tay thường xuyên — virus chủ yếu lây qua tay.
2. Thông gió phòng và giữ ẩm không khí.
3. Ngủ đủ và tiêm phòng cúm theo khuyến cáo.

Bốn việc chuẩn bị trước mùa lạnh

1. Kiểm tra thuốc mạn tính còn đủ không.
2. Kiểm tra dây điện và thiết bị sưởi.
3. Kiểm tra đèn ở lối đi, tay vịn — nếu nhà có người cao tuổi.
4. Dán số cấp cứu và địa chỉ nhà nơi cả nhà đều thấy.

Một câu cuối

Phần lớn những gì trang này nói đến đều quy về vài điều đơn giản:

Rửa tay, giữ ẩm, mặc nhiều lớp, ngủ đủ, và biết mốc nào thì không nên chờ nữa.

Cảm lạnh phần lớn tự khỏi — nhưng cách xử lý và cách chuẩn bị quyết định mùa lạnh trôi qua nhẹ nhàng hay thành chuỗi rắc rối cho cả nhà.

Câu hỏi thường gặp