Dịp lễ Tết: giữ sức khoẻ giữa bận rộn

Dịp lễ Tết trùng với mùa lạnh — và đây là lúc nhiều người ốm nhất trong năm.

Ba thứ làm nhiều người ốm

1. Thiếu ngủ kéo dài

• Dọn dẹp, chuẩn bị, tụ tập tới khuya.
• Thiếu ngủ kéo dài làm khả năng chống nhiễm trùng giảm rõ rệt.
• Cộng thêm mệt mỏi vì đi lại nhiều.

2. Ăn mặn và nhiều dầu mỡ

• Món kho, món rim, dưa muối, giò chả.
• Lẩu và nước chấm.
• Đặc biệt ảnh hưởng tới người tăng huyết áp và bệnh thận.
• Ăn thất thường, bỏ bữa rồi ăn quá no.

3. Rượu bia

• Ảnh hưởng giấc ngủ, làm ngủ nông.
• Mất nước.
• Tương tác với nhiều loại thuốc.
• Ảnh hưởng huyết áp.
• Tăng nguy cơ tai nạn và ngã.
• Làm nặng thêm trào ngược, bệnh dạ dày, bệnh gan, gút.

Chuẩn bị trước dịp lễ

Về thuốc — quan trọng nhất

• Kiểm tra thuốc mạn tính còn đủ cho cả kỳ nghỉ không.
• Lấy thuốc sớm trước khi phòng khám nghỉ.
• Mang theo thuốc khi đi xa — đủ và dư thêm vài ngày.
• Mang cả đơn thuốc.
• Không bỏ liều dù bận rộn — đặt nhắc nhở.
• Người tăng huyết áp, bệnh tim, đái tháo đường đặc biệt không được tự ngưng thuốc.

Về tủ thuốc gia đình

• Nhiệt kế.
• Nước muối sinh lý.
• Gói bù nước điện giải — hữu ích khi có người rối loạn tiêu hoá.
• Thuốc hạ sốt phù hợp cho từng người trong nhà.
• Băng gạc, dung dịch sát khuẩn.
• Kiểm tra hạn sử dụng.

Về thông tin

• Dán số cấp cứu nơi dễ thấy.
• Biết cơ sở y tế trực gần nhà và gần nơi mình về quê.
• Ghi thông tin dị ứng và bệnh nền của từng người.
• Danh sách thuốc của người cao tuổi trong nhà.

Giữ sức trong dịp lễ

• Cố gắng ngủ đủ — ngủ bù khi có thể.
• Không dọn dẹp tới kiệt sức.
• Chia việc trong nhà.
• Uống đủ nước — mùa lạnh ít thấy khát nhưng vẫn cần.
• Ăn thêm rau xanh, trái cây.
• Không bỏ bữa rồi ăn bù quá no.
• Duy trì vận động — đi bộ sau bữa ăn.
• Hạn chế rượu bia.
• Nghỉ ngơi giữa các buổi tụ tập.

Ăn uống hợp lý

• Giảm muối — nêm nhạt, hạn chế chấm thêm, hạn chế dưa muối.
• Không chan nhiều nước kho, nước lẩu.
• Ăn nhiều rau xanh trước.
• Hạn chế đồ chiên rán.
• Hạn chế bánh kẹo, nước ngọt — đặc biệt với người đái tháo đường.
• Ăn đúng bữa, không ăn quá khuya.
• Không nằm ngay sau khi ăn no.

An toàn thực phẩm

Dịp lễ là lúc ngộ độc thức ăn hay xảy ra — vì nấu nhiều, để lâu, hâm đi hâm lại.

• Không để thức ăn ngoài nhiệt độ phòng quá lâu.
• Cất tủ lạnh sớm.
• Hâm kỹ trước khi ăn lại.
• Không hâm đi hâm lại nhiều lần.
• Tách riêng đồ sống và đồ chín — kể cả dao thớt.
• Rửa tay trước khi chế biến.
• Rửa sạch rau quả ăn sống.
• Bỏ đồ đã có mùi lạ — đừng tiếc.
• Cẩn thận với tiết canh, gỏi sống, hải sản sống.
• Ghi ngày lên hộp đồ ăn cất tủ lạnh.

Nếu nhiều người cùng bị rối loạn tiêu hoá sau một bữa

• Nghĩ tới ngộ độc thức ăn.
• Bù nước là ưu tiên.
• Giữ lại mẫu thức ăn nếu còn.
• Đi khám nếu có sốt cao, phân có máu, mất nước, hoặc ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.
• Đi cấp cứu ngay nếu có nhìn mờ, nhìn đôi, sụp mi, nói khó, yếu cơ sau khi ăn đồ đóng hộp hoặc đồ lên men tự làm.

Với người có bệnh mạn tính

• Tăng huyết áp — giảm muối, hạn chế rượu, đo huyết áp thường xuyên, uống thuốc đều.
• Đái tháo đường — không bỏ bữa, hạn chế bánh kẹo nước ngọt, mang theo thuốc và đồ ăn nhẹ phòng hạ đường huyết.
• Bệnh tim — tránh gắng sức nặng, không uống rượu nhiều, giữ ấm.
• Gút — hạn chế rượu bia và các món dễ khởi phát cơn.
• Bệnh dạ dày, trào ngược — hạn chế rượu, đồ cay chua, không ăn no sát giờ ngủ.
• Hen — mang thuốc cắt cơn, tránh khói nhang, khói thuốc.

Khi đi xa

• Mang đủ thuốc và đơn thuốc.
• Mang thông tin y tế cá nhân.
• Biết cơ sở y tế gần nơi mình tới.
• Nghỉ giữa chặng nếu đi đường dài.
• Uống đủ nước, không bỏ bữa.
• Tuyệt đối không lái xe sau khi uống rượu.
• Giữ ấm khi đi xe máy đường dài.
• Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai đúng cách.

Với người cao tuổi trong dịp lễ

• Đừng để cụ quá mệt vì tiếp khách.
• Bảo đảm cụ vẫn ăn uống đủ và đúng bữa.
• Nhắc uống thuốc đúng giờ — dễ quên khi nhà đông người.
• Bảo đảm cụ được nghỉ ngơi.
• Giữ nhà an toàn — dọn đồ vướng lối đi khi nhà đông.
• Để ý nếu cụ ăn kém, mệt bất thường, hoặc lú lẫn.

Phòng lây khi tụ tập

• Người đang ốm nên hạn chế đi lại, đeo khẩu trang.
• Rửa tay trước khi ăn.
• Dùng thìa đũa chung để gắp.
• Không ăn chung bát nước chấm.
• Thông gió phòng khi đông người.
• Hạn chế tiếp xúc gần với trẻ sơ sinh và người cao tuổi khi đang có triệu chứng.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Kiểm tra thuốc mạn tính còn đủ cho cả kỳ nghỉ không — và không bỏ liều dù bận.
2. Thiếu ngủ, ăn mặn và rượu bia là ba thứ làm nhiều người ốm sau dịp lễ.
3. Không để thức ăn ngoài quá lâu và không hâm đi hâm lại nhiều lần.

Câu hỏi thường gặp