Nhiều người "cảm" suốt mùa, uống hết loại thuốc này tới loại khác — trong khi thực ra là viêm mũi dị ứng.
Nhận ra dị ứng
Các dấu hiệu điển hình
- Ngứa mũi, ngứa mắt, ngứa họng, ngứa tai — đây là điểm nổi bật nhất.
- Hắt hơi từng tràng dài.
- Nước mũi trong, chảy nhiều.
- Nghẹt mũi.
- Không sốt.
- Mắt đỏ, chảy nước mắt.
- Quầng thâm dưới mắt.
- Ho khan về đêm.
Đặc điểm quan trọng nhất: theo hoàn cảnh
- Sáng vừa ngủ dậy.
- Khi quét nhà, dọn tủ, thay chăn.
- Khi tới một nơi nhất định.
- Khi gần thú nuôi.
- Theo mùa, năm nào cũng đúng thời điểm đó.
- Khi thay đổi thời tiết.
- Đỡ khi rời khỏi nơi đó.
Tìm tác nhân của mình
Ghi nhật ký trong vài tuần — đây là việc hữu ích nhất.
- Lúc nào triệu chứng nặng nhất.
- Ở đâu, đang làm gì.
- Có đỡ khi rời khỏi nơi đó không.
- Thời tiết hôm đó.
- Có ai xung quanh cùng bị không.
Các tác nhân thường gặp
Mạt bụi nhà
- Phổ biến nhất trong nhà ở.
- Sống trong chăn ga gối, thảm, thú nhồi bông, đệm.
- Đặc điểm: nặng nhất khi vừa ngủ dậy và khi dọn giường.
Nấm mốc
- Nơi ẩm thấp, nhà tắm, tường ẩm.
- Máy điều hoà lâu không vệ sinh.
- Nặng hơn vào mùa ẩm.
Lông và vảy da thú nuôi
Phấn hoa
- Theo mùa, nặng hơn khi ra ngoài trời.
- Nặng hơn vào ngày có gió.
Gián
Chất kích thích không phải dị nguyên
Khói thuốc, khói xe, nước hoa, hương nhang, hoá chất tẩy rửa — làm triệu chứng nặng hơn dù không gây dị ứng thật sự.
Xử lý môi trường — phần hiệu quả nhất
Phòng ngủ — ưu tiên hàng đầu
- Giặt ga gối định kỳ bằng nước nóng, phơi nắng.
- Dùng vỏ bọc chống mạt cho đệm và gối nếu có.
- Hạn chế thảm, rèm dày.
- Hạn chế thú nhồi bông — nếu có thì giặt thường xuyên và phơi nắng.
- Lau ẩm thay vì quét khô.
- Hút bụi khi người dị ứng không có mặt.
- Phơi chăn nệm dưới nắng.
- Không cho thú nuôi vào phòng ngủ.
- Không phơi quần áo ẩm trong phòng ngủ.
- Phòng thoáng, không ẩm.
Với nấm mốc
- Giữ nhà khô thoáng.
- Xử lý chỗ thấm dột.
- Vệ sinh máy điều hoà định kỳ.
- Thông gió nhà tắm.
- Kiểm tra góc tường, gầm tủ, sau tủ lạnh.
Với tác nhân ngoài trời
- Đóng cửa sổ vào lúc nhiều phấn hoa, nhiều bụi.
- Đeo khẩu trang khi ra ngoài.
- Tắm gội, thay quần áo sau khi về nhà.
- Rửa mũi sau khi đi ngoài đường về.
- Không phơi quần áo ngoài trời trong mùa nhiều phấn hoa.
- Đeo kính khi ra ngoài.
Rửa mũi bằng nước muối
Biện pháp an toàn và hiệu quả — nên làm thường xuyên.
- Loại bỏ tác nhân bám trên niêm mạc.
- Làm dịu triệu chứng.
- Làm được nhiều lần trong ngày.
- Đặc biệt hữu ích sau khi đi ngoài đường về và trước khi ngủ.
Về thuốc
- Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ — có nhiều nhóm thuốc với cơ chế khác nhau.
- Nói rõ công việc — một số thuốc gây buồn ngủ, không phù hợp với người lái xe, vận hành máy.
- Thuốc xịt mũi điều trị dị ứng thường cần dùng đều đặn mới có tác dụng — không phải dùng khi nào khó chịu.
- Xịt đúng cách — hướng vòi ra phía ngoài, không vào vách ngăn.
- Không tự dùng thuốc xịt co mạch dài ngày.
- Không tự dùng thuốc của người khác.
- Với trẻ em và phụ nữ mang thai — phải hỏi bác sĩ.
Liên quan với hen
Viêm mũi dị ứng và hen có mối liên quan với nhau.
Dấu hiệu gợi ý nên đi khám
- Ho về đêm, ho sáng sớm.
- Khò khè.
- Khó thở khi gắng sức, khi gặp lạnh.
- Tức ngực.
- Ho kéo dài sau mỗi đợt cảm.
Kiểm soát tốt viêm mũi dị ứng cũng giúp kiểm soát hen tốt hơn.
Khi nào cần đi khám
- Triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt và giấc ngủ.
- Phải dùng thuốc liên tục.
- Ảnh hưởng học tập, công việc.
- Kèm ho về đêm, khò khè, khó thở.
- Nghẹt mũi một bên kéo dài.
- Mất khứu giác.
- Viêm xoang tái đi tái lại.
- Viêm tai giữa tái phát ở trẻ.
- Muốn xác định chính xác tác nhân.
Với trẻ em
- Ảnh hưởng giấc ngủ và học tập nhiều hơn người lớn tưởng.
- Trẻ ngủ ngáy, thở miệng, hay tỉnh giấc — nên đi khám.
- Trẻ hay dụi mũi, dụi mắt, quầng thâm mắt.
- Trẻ khó tập trung, học sa sút.
- Không tự dùng thuốc cho trẻ.
- Xử lý môi trường phòng ngủ là việc quan trọng nhất.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Ngứa mũi ngứa mắt và hắt hơi từng tràng không sốt là gợi ý dị ứng chứ không phải cảm.
- Xử lý phòng ngủ là phần hiệu quả nhất — giặt ga gối nước nóng, phơi nắng, lau ẩm.
- Thuốc xịt mũi điều trị dị ứng cần dùng đều đặn mới có tác dụng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mình bị dị ứng chứ không phải cảm?
Dị ứng có ngứa mũi ngứa mắt nổi bật, hắt hơi từng tràng, nước mũi trong, không sốt, và xuất hiện theo hoàn cảnh nhất định rồi đỡ khi rời khỏi nơi đó.
Biện pháp nào giảm dị ứng trong nhà hiệu quả nhất?
Giặt ga gối định kỳ bằng nước nóng và phơi nắng, hút bụi lau ẩm thường xuyên, hạn chế thảm rèm dày và thú nhồi bông trong phòng ngủ.
Thuốc xịt mũi điều trị dị ứng dùng thế nào?
Nhiều loại cần dùng đều đặn mới có tác dụng chứ không phải dùng khi nào khó chịu, nên cần hỏi bác sĩ về cách dùng đúng và kiên trì.
Dị ứng có liên quan tới hen không?
Có mối liên quan, nhiều người có cả hai. Nếu kèm ho về đêm, khò khè hoặc khó thở khi gắng sức thì nên đi khám để được đánh giá.