Ăn gì khi bị cảm: thực tế và những hiểu lầm

Khi bị cảm, ai cũng được khuyên ăn cái này, kiêng cái kia. Bài này nói về những gì thực sự có ích.

Trước hết: không có món nào chữa được cảm

Cảm do virus và tự khỏi theo thời gian.

Nhưng ăn uống hợp lý giúp:

• Dễ chịu hơn.
• Giữ sức để hồi phục.
• Tránh mất nước.
• Tránh sụt cân, mất sức.

Quan trọng nhất: bù đủ nước

Vì sao dễ mất nước khi ốm

• Sốt làm mất nước qua da và hơi thở.
• Thở nhanh khi ngạt mũi.
• Ra mồ hôi.
• Ăn uống kém.
• Mùa lạnh ít thấy khát nên dễ thiếu nước mà không biết.

Nên uống gì

• Nước ấm — dễ chịu hơn nước lạnh.
• Nước cháo, nước canh.
• Súp, nước dùng.
• Trà loãng.
• Nước chanh mật ong ấm — không dùng mật ong cho trẻ dưới một tuổi.
• Nước hoa quả loãng.
• Dung dịch bù nước điện giải nếu sốt cao hoặc nôn tiêu chảy.

Cách uống

• Uống từng ngụm nhỏ, thường xuyên — hơn là uống nhiều một lúc.
• Để cốc nước trong tầm với.
• Theo dõi số lần đi tiểu và màu nước tiểu.

Nên hạn chế

• Rượu — làm mất nước và ảnh hưởng giấc ngủ.
• Cà phê nhiều.
• Nước ngọt có ga.

Nên ăn gì

Nguyên tắc: dễ ăn, dễ tiêu, đủ năng lượng

• Cháo, súp, phở, miến — ấm nóng, dễ nuốt, vừa ăn vừa bù nước.
• Cơm nát, khoai nghiền.
• Trứng, thịt băm, cá — đủ đạm để hồi phục.
• Đậu phụ.
• Rau xanh nấu mềm.
• Trái cây mềm, nhiều nước — cam, quýt, chuối, đu đủ.
• Sữa chua — dễ ăn khi đau họng.

Cách ăn

• Ăn ít một, nhiều lần.
• Ăn món mình thích — quan trọng hơn ăn món "bổ" mà không nuốt nổi.
• Không ép ăn.
• Ưu tiên bù nước hơn là ăn đủ bữa nếu quá mệt.
• Ăn ấm nóng, không quá nóng.

Nên hạn chế

• Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ — khó tiêu khi đang mệt.
• Đồ quá cay nếu đang đau họng.
• Đồ quá mặn — nhất là với người tăng huyết áp.
• Đồ quá ngọt.
• Ăn quá no.

Các hiểu lầm thường gặp

"Phải kiêng khem khi ốm"

Kiêng khắt khe làm cơ thể thiếu năng lượng để hồi phục.

Chỉ cần tránh những gì thực sự gây khó chịu — không cần kiêng cả nhóm thực phẩm.

"Uống nhiều vitamin C sẽ nhanh khỏi"

Bằng chứng về việc rút ngắn thời gian cảm còn hạn chế.

Ăn đủ trái cây rau xanh là hợp lý — nhưng đừng kỳ vọng liều cao chữa được cảm.

Liều rất cao kéo dài còn có thể gây tác dụng không mong muốn — nên hỏi bác sĩ.

"Ăn tỏi, gừng nhiều sẽ khỏi nhanh"

Ăn trong bữa ăn thì bình thường và có thể giúp dễ chịu.

Nhưng không rút ngắn được bệnh, và dùng lượng lớn kéo dài cần thận trọng — nhất là ở người dùng thuốc chống đông.

Tuyệt đối không nhét tỏi vào mũi, không nhỏ nước tỏi vào mũi.

"Ăn cháo hành giải cảm"

Cháo nóng dễ ăn, bù nước, giúp dễ chịu — đây là giá trị thật của nó.

Nhưng không phải là thuốc chữa cảm.

"Uống rượu cho ra mồ hôi"

Rượu làm mất nước, ảnh hưởng giấc ngủ và tương tác với thuốc cảm.

Không nên dùng để "giải cảm".

Khi ăn kém nhiều

• Ưu tiên bù nước trước.
• Ăn món lỏng, dễ nuốt.
• Chia rất nhỏ, ăn nhiều lần.
• Món mát như sữa chua nếu đau họng.
• Không ép ăn.
• Ăn kém một hai ngày khi ốm thường không sao — nhưng phải uống đủ.
• Đi khám nếu không ăn uống được gì trong nhiều giờ.

Với trẻ nhỏ

• Trẻ bú mẹ vẫn tiếp tục bú, bú nhiều lần mỗi lần ít.
• Cho uống nước thường xuyên.
• Món trẻ thích, mềm mát.
• Không ép ăn.
• Ưu tiên bù nước.
• Theo dõi số lần tã ướt — chỉ dấu tốt về đủ nước.
• Rửa mũi trước khi bú để trẻ bú được.

Với người cao tuổi

• Nhắc uống nước theo giờ — cụ ít thấy khát nên dễ thiếu nước.
• Món mềm, dễ nuốt, ấm nóng.
• Chia nhỏ bữa.
• Bảo đảm đủ đạm để giữ cơ.
• Giảm muối — nhất là với người tăng huyết áp.
• Theo dõi xem cụ có ăn uống được không — ăn kém là dấu hiệu cần chú ý.

Dấu hiệu thiếu nước cần chú ý

• Tiểu ít, nước tiểu sẫm màu.
• Miệng khô, khát nhiều.
• Chóng mặt khi đứng dậy.
• Mệt lả.
• Ở trẻ: tã khô nhiều giờ, khóc không nước mắt, mắt trũng, li bì.
• Ở người cao tuổi: lú lẫn mới xuất hiện.

Có các dấu hiệu này thì cần đi khám.

Về thực phẩm chức năng

• Hỏi bác sĩ trước khi dùng, nhất là khi đang dùng thuốc khác.
• Không thay thế được ăn uống, ngủ nghỉ và vệ sinh tay.
• Cẩn thận với sản phẩm không rõ nguồn gốc.
• Kể với bác sĩ về tất cả những gì đang dùng.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Bù đủ nước là việc quan trọng nhất — mùa lạnh ít thấy khát nên dễ thiếu nước.
2. Không cần kiêng khem khắt khe — ăn món dễ ăn, dễ tiêu, đủ năng lượng.
3. Không có món nào rút ngắn được thời gian cảm — chúng chỉ giúp dễ chịu và giữ sức.

Câu hỏi thường gặp